Độ dễ đọc là gì?
Độ dễ đọc cho biết người đọc phải bỏ bao nhiêu công sức để theo kịp văn bản. Các công thức truyền thống đo hai thứ dễ đếm: câu dài bao nhiêu và từ khó đến mức nào. Chúng không đo được nội dung có hay không, lập luận có chặt không, hay người đọc có sẵn kiến thức chưa.
LIX tính như thế nào?
LIX bằng số chữ trung bình mỗi câu cộng với tỉ lệ phần trăm chữ có hơn 6 chữ cái. Chỉ số này không phụ thuộc ngôn ngữ nên được dùng khi chưa có công thức riêng được kiểm chứng.
| Điểm LIX | Mức độ |
|---|---|
| Dưới 30 | Rất dễ |
| 30–40 | Dễ |
| 40–50 | Trung bình |
| 50–60 | Khó |
| Từ 60 | Rất khó |
Điểm của tiếng Việt nên hiểu thế nào?
Tiếng Việt viết từng tiếng rời nhau và hầu hết đều ngắn, nên tỉ lệ chữ dài gần như bằng 0. Kết quả là điểm LIX của một văn bản tiếng Việt chủ yếu bằng số chữ trung bình mỗi câu. Điều đó khiến hầu hết văn bản ra mức thấp, và thang trên được xây dựng từ ngôn ngữ châu Âu nên không nên đem đối chiếu cứng nhắc. Công cụ cũng không quy điểm ra lớp học, vì chưa có cơ sở được kiểm chứng cho tiếng Việt.
Cách dùng để viết rõ hơn
- Chạy bản nháp đầu tiên và ghi lại số chữ trung bình mỗi câu.
- Tách những câu dài hơn 25–30 chữ thành hai câu, mỗi câu một ý chính. Mức này là kinh nghiệm biên tập, không phải quy định.
- Thay cụm vòng vo bằng cách nói trực tiếp. Sửa câu văn có thể gợi ý, nhưng bạn nên tự đọc lại.
- Chạy lại và so điểm. Nếu điểm giảm mà câu văn vẫn đủ ý thì bản sửa tốt hơn.
Giới hạn
Độ dễ đọc không thay cho việc soát chính tả và ngữ pháp. Hãy dùng thêm Kiểm tra chính tả và Kiểm tra ngữ pháp. Văn bản quá ngắn cho điểm kém ổn định, và thơ, bảng biểu, danh sách không phù hợp với công thức này.