वाचनसुलभता तपासणी (Readability Checker)

तुमचा मजकूर वाचकांसाठी किती सोपा आहे, ते सूत्राचे नाव आणि आकड्यांसह पाहा.

0 शब्द · 0 अक्षरे

मजकुराची भाषा

मजकुराची आकडेवारी येथे दिसेल.

तुमचा मजकूर कधीही साठवला जात नाही. मुख्य सुविधा कायम मोफत.

सारांश

ही तपासणी मराठी मजकुराला LIX सूत्राने गुण देते: सरासरी वाक्यलांबी (शब्दांत) अधिक लांब शब्दांचे शेकडा प्रमाण. गुण कमी तितका मजकूर सोपा; ३० च्या खाली खूप सोपे, ६० पासून पुढे खूप कठीण. मराठीसाठी प्रमाणित सूत्र नसल्याने तो मार्गदर्शक अंदाज आहे. लहान वाक्ये आणि सोपे शब्द वापरल्यास गुण कमी होतो, म्हणजे मजकूर सोपा होतो. लेख, अहवाल किंवा अभ्यास साहित्य लिहिताना वाचकाच्या पातळीनुसार वाक्ये तोडायची की शब्द बदलायचे ते ठरवण्यास हा गुण मदत करतो.

कसे वापरावे वाचनसुलभता तपासणी (Readability Checker)

किमान काही पूर्ण वाक्ये असलेला मराठी मजकूर बॉक्समध्ये पेस्ट करा.
तपासा दाबा (किंवा Ctrl/⌘ + Enter).
LIX गुण, पातळी (खूप सोपे ते खूप कठीण) आणि सरासरी वाक्यलांबी, लांब शब्दांचे प्रमाण वाचा.
लांब वाक्ये तोडा, जड शब्द सोपे करा आणि पुन्हा तपासून गुण कसा बदलतो ते पाहा.

आधी आणि नंतर

आधी

अत्यंत गुंतागुंतीच्या प्रशासकीय प्रक्रियेमुळे नागरिकांच्या अडचणींमध्ये लक्षणीय वाढ झाल्याचे निरीक्षण नोंदवण्यात आले आहे.

नंतर

LIX गुण: ८२.२ पातळी: खूप कठीण सरासरी वाक्यलांबी: १३ शब्द लांब शब्द: ६९%

टीप: १३ शब्दांच्या एका वाक्यात ९ शब्द सहा अक्षरांपेक्षा लांब आहेत. "शेतकरी सकाळी लवकर उठतो. तो बैलांना चारा घालतो. मग तो शेतात जातो." या तीन छोट्या वाक्यांना गुण १२.३ (खूप सोपे) मिळतो.

सुविधा व मोड

सूत्राचे नाव स्पष्ट — वापरलेले सूत्र (LIX, Björnsson 1968) निकालावरच लिहिलेले असते. इंग्रजीच्या Flesch सूत्राची आकडेवारी मराठीवर लादली जात नाही.
पातळ्यांचा तक्ता — खूप सोपे ते खूप कठीण अशा पातळ्या आणि त्यांच्या गुणश्रेणी तक्त्यात दिसतात, तुमचा मजकूर कुठे बसतो ते ठळक.
आकड्यांमागचे कारण — सरासरी वाक्यलांबी, लांब शब्दांचे प्रमाण, शब्द आणि वाक्यसंख्या दिसते, म्हणून नेमके काय बदलायचे ते समजते.
मर्यादांबद्दल प्रामाणिक — हे यांत्रिक अंदाज आहे. अर्थ, मांडणी किंवा वाचकाचे पूर्वज्ञान ते मोजत नाही, आणि "इयत्ता पातळी" दिली जात नाही.
खाजगी आणि मोफत — गणित ब्राउझरमध्ये होते; मजकूर अपलोड होत नाही आणि वापरावर मर्यादा नाही.

कोणासाठी उपयुक्त

शासकीय आणि कार्यालयीन पत्रे

परिपत्रके आणि सूचना सामान्य नागरिकांना कळतील इतक्या सोप्या आहेत का ते तपासा.

ब्लॉग आणि बातम्या

वेबसाइट किंवा वृत्तपत्राच्या मजकुरात वाक्ये फार लांब झाली नाहीत ना ते पाहा.

निबंध आणि प्रकल्प अहवाल

दाट परिच्छेद लांब वाक्यांमागे लपत नाही ना ते पाहून आवश्यक तिथे तांत्रिक शब्द ठेवून बाकी सोपे करा.

शिक्षक आणि पाठ्यसाहित्य

विद्यार्थ्यांच्या वयोगटासाठी स्वाध्याय किंवा सूचना पुरेशा सोप्या आहेत का ते तपासा.

वाचनसुलभता म्हणजे काय?

वाचनसुलभता म्हणजे वाचकाला मजकूर किती सहज कळतो. वाक्ये लहान आणि शब्द ओळखीचे असतील तर मजकूर सोपा वाटतो. गुण फक्त मांडणीकडे बघतो; विषय कठीण असू शकतो आणि तरीही वाक्ये सोपी असू शकतात.

LIX सूत्र कसे काम करते?

LIX = (शब्दसंख्या ÷ वाक्यसंख्या) + १०० × (६ पेक्षा जास्त अक्षरांचे शब्द ÷ एकूण शब्द). म्हणजे वाक्य जितके लांब आणि लांब शब्द जितके जास्त, तितका गुण जास्त आणि मजकूर कठीण.

LIX गुण	पातळी
३० पेक्षा कमी	खूप सोपे
३० ते ४०	सोपे
४० ते ५०	सर्वसाधारण
५० ते ६०	कठीण
६० आणि पुढे	खूप कठीण

मराठीसाठी मर्यादा, प्रामाणिकपणे

प्रमाणित मराठी सूत्र नाही. इंग्रजीसाठी Flesch, स्पॅनिशसाठी Fernández-Huerta अशी सूत्रे आहेत; मराठीसाठी तशी पडताळलेली सूत्रे या टूलमध्ये नाहीत, म्हणून LIX वापरले आहे आणि "इयत्ता पातळी" दाखवली जात नाही.
लांब शब्द जास्त दिसतात. मराठीत प्रत्यये जोडून शब्द बनतात (शाळेतून, मित्रांसोबत) आणि मात्रा-जोडाक्षरेही अक्षरमोजणीत येतात. त्यामुळे इंग्रजीपेक्षा गुण सरसकट जास्त येतात. आकडा निरपेक्ष न मानता तुमच्या मजकुराच्या आधी-नंतरच्या आवृत्तींची तुलना करा.
पातळ्या मूळ स्वीडिश मजकुरावर ठरल्या. त्या मराठी वाचकांसाठी तपासलेल्या नाहीत.
वाक्य संपवणारी चिन्हे (. ? ! आणि पूर्णविराम ।) पाहून वाक्ये मोजली जातात; संक्षेपांमुळे थोडा फरक पडू शकतो.

मजकूर सोपा करण्याच्या टिपा

एका वाक्यात एकच कल्पना ठेवा; "आणि", "तसेच", "परंतु" लावून साखळी करू नका.
आधी कर्तरी रचना वापरा: "निरीक्षण नोंदवण्यात आले" ऐवजी "आम्ही निरीक्षण नोंदवले".
कठीण तत्सम शब्दाला रूढ पर्याय असेल तर तो वापरा, पण पारिभाषिक शब्द बदलू नका.
व्याकरणाच्या चुका वेगळ्या तपासा: मराठी व्याकरण तपासणी. क्लिष्ट वाक्यांसाठी वाक्य सुधारक वापरून पाहा.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न

LIX गुण किती असावा?

सर्वसाधारण वाचकांसाठी ३० ते ४० (सोपे) किंवा ४० ते ५० (सर्वसाधारण) चांगले. ६० च्या वर मजकूर खूप कठीण मानला जातो. मराठीत गुण सरसकट जास्त येतात, म्हणून आधी-नंतरची तुलना अधिक उपयुक्त.

हे सूत्र मराठीसाठी बनलेले आहे का?

नाही. LIX हे भाषा-निरपेक्ष सूत्र आहे आणि मराठीसाठी पडताळलेले स्वतंत्र सूत्र आमच्याकडे नाही. म्हणून निकाल मार्गदर्शक अंदाज आहे, आणि इयत्तेनुसार पातळी दिली जात नाही.

गुण कमी करण्यासाठी काय करावे?

लांब वाक्ये दोन-तीन छोट्या वाक्यांत तोडा आणि सहा अक्षरांपेक्षा लांब जड शब्दांच्या जागी रोजचे शब्द वापरा. बदल केल्यावर पुन्हा तपासा आणि गुण कमी होतो का ते पाहा.

सोपा मजकूर म्हणजे चांगला मजकूर का?

नाही. गुण फक्त वाक्यलांबी आणि शब्दलांबी मोजतो. मजकूर बरोबर, उपयुक्त आणि शुद्ध आहे का हे तो सांगत नाही. तांत्रिक विषयात जास्त गुण स्वाभाविक असू शकतो.

किती मजकूर टाकावा?

किमान काही पूर्ण वाक्ये, शक्यतो १०० शब्दांहून जास्त. एक-दोन वाक्यांवरून आलेला गुण फार हलता असतो आणि विश्वासार्ह नसतो.

माझा मजकूर साठवला जातो का?

नाही. गुण तुमच्या ब्राउझरमध्ये मोजला जातो; मजकूर आमच्या सर्व्हरवर जात नाही. टूल मोफत आहे आणि खाते लागत नाही.

शब्द व अक्षर मोजणी (Word Counter) शब्द, अक्षरे, वाक्ये आणि वाचनाचा वेळ मोजा. वाचन व भाषण वेळ कॅल्क्युलेटर शब्दसंख्येवरून वाचनाचा आणि भाषणाचा वेळ मिनिटांत — गृहीत धरलेला वेग स्पष्ट दाखवून. वाक्य सुधारक (Sentence Rewriter) अवघड, क्लिष्ट किंवा गोंधळलेली वाक्ये सोपी आणि स्पष्ट करा. मराठी व्याकरण तपासणी (Grammar Checker) मराठी व इंग्रजी मजकुरातील व्याकरण आणि शुद्धलेखनाच्या चुका AI च्या मदतीने दुरुस्त करा; बदल ठळक दिसतात.