Wat meet die telling?
LIX tel twee dinge: die gemiddelde aantal woorde per sin, en die persentasie woorde met meer as ses letters. Die twee syfers word bymekaar getel. Lang sinne en lang woorde maak ’n teks moeiliker.
Afrikaans het baie lang samestellings (navorsingskomitee, werkstukke), en dit stoot die telling op sonder dat die teks noodwendig swaar is. Lees die telling dus as ’n aanduiding, nie as ’n vonnis nie.
Hoe lees ek die bande?
| LIX-telling | Vlak |
|---|---|
| onder 30 | Baie maklik |
| 30 tot 40 | Maklik |
| 40 tot 50 | Standaard |
| 50 tot 60 | Moeilik |
| 60 en hoër | Baie moeilik |
Skoolboeke, koerantberigte en handleidings sit gewoonlik in die laer en middelste bande. Akademiese tekste lê hoër, en dit is normaal.
Hoekom LIX en nie ’n Afrikaanse formule nie?
Daar bestaan navorsing oor leesbaarheidsformules vir Afrikaans, soos die HSRC-studie van Van Rooyen (1984) en latere werk oor Afrikaans Huistaal-handboeke. Ons hulpmiddel gebruik egter nie een van daardie formules nie. Vir tale sonder ’n opgeneemde formule val die hulpmiddel terug op LIX, wat nie lettergrepe tel nie en daarom nie op gewaagde aannames oor Afrikaanse lettergrepe rus nie. Ons gee ook nie ’n “graadvlak” nie, want dit sou ’n formule veronderstel wat vir Afrikaans nie geldig-verklaar is nie.
Hoe verbeter ek my telling?
Breek lang sinne in twee. Verkies die korter woord waar dit ewe duidelik is. Skryf aktief eerder as passief. Vir spelling en grammatika gebruik die grammatikatoetser en die speltoetser. Om te sien hoeveel woorde jy het, gebruik die woordeteller.
Wie gebruik so ’n telling?
Onderwysers wat ’n leesstuk vir ’n klas kies, skrywers van munisipale kennisgewings, en studente wat hulle eie werk wil nagaan, kan almal baat. Die telling help jou om twee weergawes van dieselfde teks te vergelyk: skryf die teks oor, toets weer, en kyk of die getal gesak het. Dit sê vir jou nie of die teks goed is nie, net of dit swaarder of ligter lees.
Perke
’n Kort teks (’n paar sinne) gee ’n onbetroubare syfer. Die telling oordeel nie of die inhoud korrek, goed gestruktureer of geskik vir jou leser is nie. Tegniese tekste met baie vaktaal lyk vanselfsprekend moeilik.