فرهنگ لغت فارسی (بررسی املای واژه)

واژه را بنویسید؛ ببینید در واژه‌نامهٔ املایی هست یا نه و املای پیشنهادی و معنی را بگیرید.

0 کلمه · 0 نویسه
Ctrl/⌘ + Enter
یک واژه بنویسید تا ببینید در فرهنگ لغت هست یا نه، همراه با پیشنهاد و معنی.

متن شما ذخیره نمی‌شود. امکانات اصلی همیشه رایگان است.

خلاصه

این ابزار هر واژهٔ فارسی را با واژه‌نامهٔ املایی Lilak می‌سنجد؛ واژه‌نامه‌ای آزاد با حدود ۱۰۴ هزار مدخل که در مرورگر شما بارگذاری می‌شود. نتیجه می‌گوید واژه در آن هست یا نه، چند املای نزدیک پیشنهاد می‌دهد و معنی را از ویکی‌واژهٔ فارسی نشان می‌دهد. مرجع ما دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی است، اما این واژه‌نامه فهرست رسمی فرهنگستان یا دهخدا و معین نیست؛ «نیست» همیشه به معنی غلط بودن نیست.

روش استفاده فرهنگ لغت فارسی (بررسی املای واژه)

  1. یک واژه یا چند واژهٔ کوتاه را بنویسید، مثلاً «اتاق» یا «مسئول».
  2. روی جست‌وجو بزنید. واژه‌نامه در مرورگر باز می‌شود و برای هر واژه علامت ✓ یا ✗ می‌آید.
  3. اگر واژه در واژه‌نامه نبود، املای‌های پیشنهادی را بخوانید و با روش درست بنویسید.
  4. روی «معنی» بزنید تا توضیح واژه از ویکی‌واژه بیاید. برای واژهٔ مهم، دهخدا یا معین را هم ببینید.

قبل و بعد

قبل
اتاق
بعد
اتاق ✓ (در واژه‌نامهٔ املایی هست) معنی: از ویکی‌واژه، اگر مدخل داشته باشد

نکته: دستور خط شکل «اتاق» را پیشنهاد می‌کند، اما دهخدا و معین «اطاق» را هم ثبت کرده‌اند؛ پس اگر واژه‌ای در واژه‌نامه نبود یا شکل دیگری داشت، فقط به همین ابزار تکیه نکنید. جفت‌های پراشتباه ما هنوز با متن دستور خط تطبیق داده نشده‌اند.

امکانات و حالت‌ها

  • واژه‌نامهٔ املایی آزاد — Lilak با پروانهٔ Apache-2.0 و حدود ۱۰۴ هزار مدخل (با قاعده‌های وند) در مرورگر بارگذاری می‌شود و واژه‌ها را می‌سنجد.
  • پیشنهاد املا — برای واژهٔ ناشناخته چند شکل نزدیک پیشنهاد می‌شود تا غلط تایپی را راحت‌تر پیدا کنید.
  • معنی از ویکی‌واژه — توضیح واژه از ویکی‌واژهٔ فارسی با نام منبع و پیوند نشان داده می‌شود. معنی از فرهنگ‌های دهخدا و معین نیست.
  • یکدست‌کردن «ی» و «ک» — پیش از جست‌وجو «ي» و «ك» عربی به «ی» و «ک» فارسی تبدیل می‌شود و نیم‌فاصله حفظ می‌شود.
  • صادق دربارهٔ حد — واژه‌نامه رسمی و کامل نیست؛ نام خاص و اصطلاح تخصصی ممکن است ناشناخته بماند و ما دقت درصدی اعلام نمی‌کنیم.

مناسب برای

دانشجو
کنترل املای واژه‌های مشکوک پیش از ارسال مقاله یا پایان‌نامه، به‌ویژه واژه‌های دخیل مثل «مسئول»، «متأسفانه» و «ضرورت».
دانش‌آموز
تمرین املای واژه‌های دیکته و انشا و دیدن معنی واژه‌های تازه.
ویراستار و مترجم
سنجش سریع یک واژه هنگام ویرایش، پیش از رجوع به فرهنگ‌های بزرگ.
نویسندهٔ محتوا
اطمینان از املای واژه‌ای که در عنوان یا توضیح محصول به کار می‌برید.

موتور املایی بومی

بررسی‌شده بر پایهٔ
فرهنگستان زبان و ادب فارسی (دستور خط فارسی)
مرجع املا
فرهنگستان زبان و ادب فارسی · لغت‌نامهٔ دهخدا · واژه‌یاب (Vajehyab
فرهنگ لغت
Hunspell fa_IR (Lilak · پروانهٔ فرهنگ لغت: Apache-2.0

مرجع این ابزار فرهنگستان زبان و ادب فارسی و «دستور خط فارسی» (مصوب ۱۳۸۰؛ ویرایش تازه ۱۴۰۱) است، ولی متن دستور خط در اجرا به‌طور کامل بارگذاری نمی‌شود. آنچه واقعاً اجرا می‌شود واژه‌نامهٔ املایی Lilak (fa_IR، پروانهٔ Apache-2.0، ۱۰۴٬۰۲۴ مدخل با قاعده‌های وند) است که در مرورگر و با بارگذاری تنبل کار می‌کند؛ این واژه‌نامه اجتماعی است و فهرست رسمی فرهنگستان یا دهخدا و معین نیست. ۱۵ جفت‌واژهٔ پراشتباه (مثل اتاق/اطاق و بلیت/بلیط) در داده هست اما هنوز با متن دستور خط تطبیق داده نشده و تأییدشده نامیده نمی‌شود. معنی واژه‌ها از ویکی‌واژهٔ فارسی (CC BY-SA 4.0) می‌آید. نیست در واژه‌نامه یعنی «ناشناخته»، نه الزاماً «غلط».

معنی‌ها: ویکی‌واژه (CC BY-SA)

این ابزار چه چیزی را بررسی می‌کند؟

هر واژهٔ ورودی را با واژه‌نامهٔ املایی Lilak می‌سنجد. اگر واژه یا صورت صرف‌شدهٔ آن (مثلاً با وندها) در واژه‌نامه باشد، ✓ می‌بینید و اگر نباشد، ✗ و چند املای نزدیک. سپس با زدن «معنی»، توضیح واژه را از ویکی‌واژهٔ فارسی می‌خوانید. بررسی با «ي» و «ك» عربی هم کار می‌کند، چون پیش از جست‌وجو به «ی» و «ک» فارسی تبدیل می‌شوند.

✓ و ✗ را چطور بخوانیم؟

نتیجهمعنیکار بعدی
✓واژه در واژه‌نامه هستمعمولاً درست است؛ در متن رسمی جایگاه آن را هم ببینید
✗واژه در واژه‌نامه نیستاملای پیشنهادی را بخوانید؛ ممکن است نام خاص یا اصطلاح تازه باشد

دقت کنید: ✓ یعنی واژه در واژه‌نامه‌ای آزاد وجود دارد، نه این‌که فرهنگستان آن را تأیید کرده باشد.

مرجع‌ها: فرهنگستان، دهخدا، معین

فرهنگستان زبان و ادب فارسی «دستور خط فارسی» را منتشر می‌کند که مرجع املاست و قاعدهٔ نیم‌فاصله و املای واژه‌های دخیل (مثل اتاق با «ت») را مشخص می‌کند. لغت‌نامهٔ دهخدا و فرهنگ معین فرهنگ‌های بزرگ فارسی‌اند. این ابزار جای آن‌ها نیست؛ در پروژه‌های رسمی همان مرجع‌ها را ببینید. برای قاعده‌ها این راهنماها را بخوانید: دستور خط فارسی، واژه‌های پراشتباه و سرهم‌نویسی و جدانویسی.

چند مثال از واژه‌های پراشتباه

واژه‌های دخیل بیشترین تردید را می‌سازند: «اتاق» یا «اطاق»، «بلیت» یا «بلیط»، «باتری» یا «باطری»، «امپراتور» یا «امپراطور». قاعدهٔ کلی دستور خط این است که «ط» برای واژه‌های عربی است و واژه‌های ترکی و فرنگی با «ت» نوشته می‌شوند. ولی همهٔ موارد را نمی‌توان با یک قاعده حل کرد، و بعضی واژه‌ها دو املا دارند. در چنین مواردی متن دستور خط و فرهنگ‌های بزرگ داور نهایی‌اند.

فرهنگ لغت یا غلط‌یاب؟

فرهنگ لغت برای یک واژه است. برای کل متن، غلط‌یاب املایی واژه‌های ناشناخته و مشکل‌های «ی/ک» عربی، نیم‌فاصله و نشانه‌گذاری را در یک بار نشان می‌دهد. برای دستور زبان و روان‌سازی ویراستار آنلاین را امتحان کنید و برای واژهٔ جایگزین مترادف‌یاب.

پرسش‌های متداول

این ابزار فرهنگ دهخدا یا معین است؟

نه. املای واژه با واژه‌نامهٔ آزاد Lilak سنجیده می‌شود و معنی از ویکی‌واژهٔ فارسی می‌آید. دهخدا و معین فرهنگ‌های مستقل‌اند؛ برای معنی دقیق، ریشه و شاهد، مستقیم به آن‌ها مراجعه کنید.

اگر واژه‌ای ✗ شد حتماً غلط است؟

نه. ✗ یعنی واژه در واژه‌نامه نیست. نام‌های خاص، اصطلاح‌های تخصصی، واژه‌های تازه و صورت‌های محاوره‌ای ممکن است ناشناخته بمانند. املای پیشنهادی را ببینید و در صورت تردید در فرهنگ بسنجید.

ابزار رسمی فرهنگستان است؟

نه. ما به دستور خط فرهنگستان زبان و ادب فارسی استناد می‌کنیم، اما ابزار را فرهنگستان یا نهاد دیگری تأیید نکرده است. آن را رسمی یا کامل نمی‌نامیم و درصد دقت اعلام نمی‌کنیم.

معنی واژه‌ها از کجا می‌آید؟

از ویکی‌واژهٔ فارسی (fa.wiktionary.org)، با پروانهٔ CC BY-SA 4.0 و پیوند به صفحهٔ واژه. اگر مدخلی نباشد یا اتصال قطع باشد، پیام «معنی در دسترس نیست» و پیوند ویکی‌واژه نشان داده می‌شود.

واژه‌ام به سرور فرستاده می‌شود؟

بررسی املایی در مرورگر انجام می‌شود و واژه برای آن به سرور ما نمی‌رود. اگر روی «معنی» بزنید، مرورگرتان برای گرفتن توضیح واژه با ویکی‌واژه تماس می‌گیرد.

آیا برای جمله و متن هم کار می‌کند؟

ابزار برای چند واژهٔ کوتاه ساخته شده و هر واژه را جدا می‌سنجد. برای متن بلند از غلط‌یاب املایی استفاده کنید که قاعده‌های نیم‌فاصله، نویسه‌ها و نشانه‌گذاری را هم می‌بیند و یافته‌ها را با قاعدهٔ مربوط توضیح می‌دهد.

راهنماهای مرتبط

فرهنگ لغت فارسی (بررسی املای واژه) را رایگان امتحان کنید
متن را بچسبانید، حالت را انتخاب کنید، تمام. بدون ثبت‌نام.
جست‌وجو