Alət nəyi edir, nəyi etmir?
Bu alət bir sözün yazılışını yoxlamaq və onun izahını görmək üçün nəzərdə tutulub. Dürüst olmaq üçün: yazılış yoxlaması rəsmi lüğətə yox, könüllülərin hazırladığı açıq mənbəli Hunspell lüğətinə (təxminən 43 min giriş) əsaslanır. Bu o deməkdir ki, sözün lüğətdə olmaması onun səhv olduğunu sübut etmir, lüğətdə olması isə həmişə düzgün işlənməsi demək deyil. Qarışdırılan yazılışlar üzrə qısa siyahı və Vikilüğət izahı yoxlamanı tamamlayır.
Rəsmi mənbələr
Azərbaycan dilinin yazılış normalarını Nazirlər Kabineti təsdiq edir: «Azərbaycan dilinin orfoqrafiya normaları» 16 aprel 2019-cu il tarixli 174 nömrəli qərarla qəbul edilib və sonradan dəyişikliklər edilib. Lüğət işini AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu aparır, institut Orfoqrafiya lüğətini (2021) hazırlayıb. Bu mənbələr bu alətin yerini tutmur və alət «rəsmi» olduğunu iddia etmir.
Tez qarışdırılan yazılışlar
| Yanlış yazılış | Düzgün | Səbəb |
|---|---|---|
| hərşey, heçnə | hər şey, heç nə | iki ayrı söz |
| biraz | bir az | Azərbaycan dilində ayrı yazılır (türk yazılışıdır) |
| mə’lum | məlum | apostrof 2004-cü ildə ləğv olunub |
| teşekkür | təşəkkür | ə hərfi, türk yazılışı |
| aile | ailə | ə hərfi |
| gəldin mi? | gəldinmi? | sual ədatı bitişik yazılır |
| İyun (cümlə ortasında) | iyun | ay adları kiçik hərflə |
Bu cütlər AdeptWrite-ın seçmə qarışdırılan yazılışlar siyahısından götürülüb. Onların bir hissəsi hələ rəsmi mənbə ilə tam doğrulanma statusu almayıb, ona görə şübhə olduqda normalara baxın.
Yoxlama qaydası
- Sözü yazın və nəticəni oxuyun.
- Əgər təklif varsa, səbəbini də oxuyun. Məsələn, «hər şey» və «bir az» qaydası ayrı yazılışdır.
- İzah Vikilüğətdən gəlir, bu, könüllülərin yazdığı açıq lüğətdir. Dəqiq tərif lazımdırsa, rəsmi lüğətə baxın.
- Bütün mətni yoxlamaq üçün Orfoqrafiya yoxlama və Qrammatika yoxlama alətlərindən istifadə edin.
Niyə Azərbaycan dilində qarışıqlıq çoxdur?
Azərbaycan və türk dilləri yaxındır, ona görə yazıda bir-birinin formaları asanlıqla qarışır. Azərbaycan əlifbasında ə hərfi var, köhnə yazıda isə apostrof işlədilirdi. Telefon klaviaturasında ə, ı, ö, ü, ş, ç, ğ olmayanda isə hərflərin ASCII ilə əvəz olunması (Azerbaycan, kompuyter) yayılıb. Bu qarışıqlıqları ayrıca bələdçilərdə izah etmək nəzərdə tutulub.