Kort, duidelike definisies van die terme wat opduik wanneer jy ’n werkstuk, ’n brief of webinhoud in Afrikaans skryf, elk gekoppel aan die hulpmiddel wat daarmee help.
Hierdie woordelys omskryf 23 terme wat Afrikaanse skrywers die meeste naslaan, van parafrase, plagiaat en bronverwysing tot die AWS, die lidwoord ’n, die kappie, die deelteken, die dubbele ontkenning en woordorde. Elke definisie is 40 tot 60 woorde lank, gebruik Afrikaanse voorbeelde, noem die reël of gesagvoerder waar een bestaan, soos die Taalkommissie se AWS, en skakel na die AdeptWrite-hulpmiddel wat met die taak help.
Die bron se presiese woorde tussen aanhalingstekens, gevolg deur ’n bronverwysing met bladsynommer. Lang aanhalings word dikwels as ingesprongde blok gestel. Haal net aan wanneer die formulering saak maak, soos by ’n definisie of wetsartikel; te veel aanhalings laat ’n teks soos ’n plakkaat lees, sonder eie ontleding.
Die keuse tussen u en jy in ’n brief, e-pos of toespraak. Formele briewe aan ’n bestuurder, owerheidsliggaam of onbekende volg dikwels u; onder kollegas en vriende is jy gewoon. Wees konsekwent: wissel binne dieselfde teks nie tussen die twee nie. Aanspreekvorme
Die kort opsomming boaan ’n artikel, skripsie of verhandeling wat doel, metode, bevindinge en gevolgtrekking in ’n paar sinne saamvat. Dit moet op sigself verstaanbaar wees, want lesers besluit daarop of hulle die res lees. Skryf dit laaste, wanneer jy presies weet wat jou werkstuk beweer.
’n Uitdrukking of sinsbou wat woord vir woord uit Engels oorgeneem is, soos Ek sal jou ’n bel gee vir Ek sal jou bel. Anglisismes sluip maklik in by tweetalige skrywers. Dit is nie altyd verkeerd nie, maar verswak dikwels die Afrikaans; vra jou af hoe ’n Afrikaanse moedertaalspreker dit sou sê.
Die amptelike spelgids van Afrikaans, saamgestel deur die Taalkommissie van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. Die 11de uitgawe het in 2017 by Pharos verskyn. Die AWS bepaal die spelling van woorde, kappies, deeltekens, hoofletters en hoe saamgestelde woorde geskryf word. Afrikaanse spelreëls
Die erkenning van ’n bron, gewoonlik ’n kort verwysing in die teks en ’n volledige inskrywing in die bronnelys. Stelsels soos APA 7, Harvard, MLA, Chicago en IEEE rangskik skrywer, jaar en bladsy verskillend. Gebruik die stelsel wat jou dosent of departement voorskryf. Bronverwysing in Afrikaans
Die twee kolletjies op ë en ï wat aandui dat ’n klinker apart uitgespreek word en nie saam met die vorige een nie, soos in geëet, beïnvloed, moeë en reën. Die AWS skryf voor waar die deelteken staan; sonder dit lyk die woord verkeerd en verander dit soms.
Die Afrikaanse patroon waar ’n ontkennende sin met nie begin en met ’n tweede nie eindig: Ek weet nie wat hy wil hê nie. Die tweede nie sluit die ontkennende sin af, ook na ’n bysin. Skrywers wat vanuit Engels dink, laat die tweede nie dikwels weg.
Die dakkie op ê, î, ô en û wat die uitspraak en soms die betekenis aandui: wêreld, môre, brûe. Dit onderskei ook woorde soos se en sê. Die kappie ontbreek maklik by vinnige tik, en ’n speltoetser vang dit gewoonlik vinniger as ’n proeflees.
Teks wat deur ’n taalmodel gegenereer is. Dit lees gewoonlik gelyk en vloeiend, maar kan feite verkeerd hê, bronne versin en generies klink. Gaan alles na voordat jy dit gebruik, en let op jou skool of universiteit se reëls oor KI-gebruik, want nie almal laat dit toe nie.
Sagteware wat skat of ’n teks deur KI geskryf is. Die uitslag is ’n skatting, nie bewys nie: dit kan ’n mens se teks verkeerdelik aandui, veral formule-agtige skryfwerk of skryfwerk van ’n tweedetaalskrywer. Gebruik die telling as aanduiding om verder te kyk. Hoe KI-verklikkers werk
Hoe maklik ’n leser ’n teks kan volg, bepaal deur sinslengte, woordkeuse en struktuur. Leesbaarheidsformules gee ’n skatting, nie ’n oordeel nie, en is vir Engels ontwikkel. Kort sinne en bekende woorde help, maar ’n tegniese teks mag deurgaans langer sinne hê.
Die lidwoord ’n word met ’n afkappingsteken en altyd in kleinletters geskryf, ook na ’n spasie: ’n man, ’n boek. Begin ’n sin daarmee, kry die volgende woord die hoofletter: ’n Man het gekom. Let op die afkappingsteken aan die begin en die kleinletter, ook wanneer jy met die hand of in ’n program tik.
’n Verkorte weergawe van ’n teks wat net die hoofpunte in jou eie woorde behou. Dit is baie korter as die oorspronklike en laat voorbeelde en newe-opmerkings weg. Soos ’n parafrase vereis ’n opsomming van ander se werk ’n bronverwysing, selfs al oorleef geen sin van die oorspronklike nie. Hoe om ’n opsomming te skryf
Om ’n gedeelte in jou eie woorde en met ’n ander sinsbou weer te gee sonder om die betekenis te verander. ’n Parafrase is ongeveer so lank as die oorspronklike, anders as ’n opsomming. Jy moet steeds die bron erken; ’n parafrase sonder bronverwysing is plagiaat. Wat is parafrasering?
Om iemand anders se woorde, idees of data as jou eie voor te hou sonder om die bron te noem. Dit sluit in: sinne kopieer sonder aanhalingstekens, ’n bron met net ’n paar sinonieme herskryf, jou eie vroeër werk ongemeld hergebruik, en ’n Engelse bron outomaties vertaal en as jou eie werk indien. Wat is plagiaat?
Die laaste nagaan van ’n voltooide teks vir oppervlakfoute: spelling, leestekens, tikfoute, herhaalde woorde en konsekwente formatering. Dit kom ná hersiening, nie in plaas daarvan nie. Lees stadig, hardop, en soek een soort fout per deurloop; ’n speltoetser help, maar vervang nie jou eie oë nie.
Die plan van ’n opstel, verslag of skripsie: die hoofpunte in volgorde, met subpunte onder elk. ’n Raamwerk wys vroeg waar die betoog dun is of die volgorde nie werk nie, sodat jy dit regmaak voor jy begin skryf. Verander dit gerus soos jou argument ontwikkel.
Die vlak van formaliteit van ’n teks, bepaal deur woordkeuse, sinslengte en aanspreekvorm. ’n Skripsie, ’n aansoekbrief en ’n WhatsApp-boodskap vra elk ’n ander register. Pas die register by die leser en sluit nie formele en spreektaalwoorde in dieselfde paragraaf in nie. Formele en informele skryfstyl
Afrikaans skryf samestellings aaneen: speltoetser, woordeboek, skoolbus. Sommige verbind met ’n tussenklank soos -s- in staatsdiens. ’n Koppelteken word net in spesifieke gevalle gebruik, soos by ’n hoofletter. Om samestellings na Engelse gewoonte los te skryf (spel toetser) is ’n bekende fout.
’n Woord met byna dieselfde betekenis as ’n ander, soos groot en reusagtig. Volle sinonieme bestaan selde: elke woord het ’n eie register en byklank. Kies ’n sinoniem na aanleiding van die sin en konsulteer ’n woordeboek, anders klink die teks onnatuurlik of verander die betekenis.
Woordpare wat maklik deurmekaar geraak, soos se (besitsaanduider) en sê (werkwoord), hul en hulle, of vir en voor. Spelling en grammatika het hier saam toepassing: ’n woord kan korrek gespel wees en tog in die sin verkeerd. Lees die sin hardop en toets die twee opsies.
In ’n hoofsin staan die werkwoord op die tweede plek: Môre gaan ek werk toe. In ’n bysin skuif dit na die einde: Ek weet dat hy môre kom. Afwyking hiervan, byvoorbeeld deur Engelse sinsbou na te volg, laat ’n Afrikaanse sin vreemd klink.
’n Woordeboek dek die hele woordeskat van ’n taal met betekenisse, terwyl ’n woordelys net die terme van een vakgebied dek, hier skryf en taal, met korter, meer praktiese verduidelikings en voorbeelde van hoe elke term gebruik word.
Ja, met erkenning aan die “AdeptWrite Woordelys” en ’n skakel na hierdie bladsy. Vir akademiese werk moet jy ook die primêre bronne aanhaal, soos die AWS van die Taalkommissie en die voorskrifte van jou eie instelling vir bronverwysing.
Stel dit voor deur die kontakbladsy. Ons oorweeg voorstelle en voeg ’n term by wanneer sy definisie teen ’n primêre bron nagegaan is. Die opdateringsdatum van die bladsy wys wanneer die lys laas verander het.