Wat is toon?
Toon is hoe jou teks klink: styf en beleef, of los en vriendelik. In Afrikaans wys die toon hom veral in die aanspreekvorm (u of jy), die groet (Geagte of Haai), die woordkeuse en hoe lank die sinne is.
Die drie modusse
| Modus | Gebruik vir | Wat verander |
|---|---|---|
| Formeel | Aansoeke, amptelike briewe | Aanspreekvorm u, beleefde frases, geen spreektaal nie |
| Kantoor | Werk-e-posse en memorandums | Professioneel en direk, nie te styf nie |
| Informeel | WhatsApp, kollegas en vriende | Vriendeliker, korter sinne, gesprekstoon |
Jy of u?
Daar is geen enkele reël nie. In ’n aansoekbrief of ’n brief aan ’n amptenaar is u veiliger. In ’n e-pos aan ’n kollega wat jy ken, is jy gewoonlik reg. Kyk dus altyd hoe die resultaat jou lesers aanspreek. Die formeel of informeel-gids gaan dieper daaroor.
Voorbeelde van toonverskille
| Informeel | Kantoor | Formeel |
|---|---|---|
| Dankie vir die hulp! | Baie dankie vir jou hulp. | Ek bedank u opreg vir u hulp. |
| Kan jy my laat weet? | Laat my asseblief weet. | U word vriendelik versoek om my in kennis te stel. |
| Ek sien jou Vrydag. | Ons sien mekaar Vrydag. | Ek sien daarna uit om u Vrydag te ontmoet. |
Die tabel is ’n illustrasie van die verskille; die resultaat van die hulpmiddel hang van jou eie teks af.
Let ook op aanspreekvorme aan die einde van ’n e-pos. Vriendelike groete pas by Kantoor en Informeel, terwyl Die uwe of Hoogagtend by baie formele briewe pas. Pas die slot self aan indien die model ’n ander een kies.
Skryf jy aan ’n skool, munisipaliteit of maatskappy wat jy nie ken nie, kies liewer Formeel. Skryf jy aan ’n dosent of bestuurder met wie jy al gekorrespondeer het, is Kantoor gewoonlik genoeg.
Perke
Die model kan ’n verkeerde aanspreekvorm kies of ’n vakterm te veel verander. Lees die resultaat altyd, veral name, titels, datums en syfers. Een verwerking neem hoogstens 6 000 karakters. Vir losser herformulering is daar die parafraseerder, en vir slegs ’n stywe sin die sinne-herskrywer.