एआई डिटेक्टर AI detector
पाठ एआईले लेखेको हुन सक्ने सम्भावनाको अनुमान दिने टुल। यसको स्कोर अनुमान मात्र हो, प्रमाण होइन: मानिसले लेखेको पाठ पनि एआई जस्तो देखिन सक्छ र उल्टो पनि। एकमात्र आधार नबनाउनुहोस्। डिटेक्टर कसरी काम गर्छ।
नेपाली लेखन शब्दावली
निबन्ध, प्रतिवेदन, इमेल वा वेब सामग्री लेख्दा बारम्बार भेटिने शब्दको छोटो र स्पष्ट परिभाषा — हरेक शब्द त्यसमा सघाउने टुलसँग जोडिएको छ।
सारांश
यो शब्दावलीमा नेपाली लेखकले सबैभन्दा बढी खोज्ने २० शब्द छन्: ह्रस्व–दीर्घ, श–ष–स र चन्द्रबिन्दुदेखि विभक्ति, सम्मानार्थी रूप, पुनर्लेखन, साहित्यिक चोरी, सन्दर्भ शैली र एआई डिटेक्टरसम्म। हरेक परिभाषा छोटो र उदाहरणसहित छ, र सम्बन्धित टुलसँग जोडिएको छ।
औपचारिक र अनौपचारिक शैली register
पाठक र अवसरअनुसार लेखनको स्तर र स्वर। औपचारिक शैलीले निवेदन र प्रतिवेदनमा पूर्ण क्रिया र सम्मानार्थी प्रयोग गर्छ; अनौपचारिक शैली च्याटमा छोटो र बोलचालको हुन्छ। एउटै लेखमा शैली नमिसाउनुहोस्। औपचारिक र अनौपचारिक लेखन।
चन्द्रबिन्दु र शिरबिन्दु ँ and ं
चन्द्रबिन्दु (ँ) ले स्वरको नाक-ध्वनि जनाउँछ र शिरबिन्दु (ं) ले पञ्चम वर्ण सङ्केत गर्छ। नेपालीमा गाउँ, हाँस्नु, काठमाडौँ, हुँदैन लेखिन्छ, गाउं वा हुंदैन होइन। टाइप गर्दा ँ छुट्ने वा ं बन्ने गल्ती धेरै हुन्छ। अलमलिने शब्द।
तत्सम, तद्भव र आगन्तुक शब्द word origin
शब्दको उत्पत्तिअनुसार वर्गीकरण। तत्सम शब्द संस्कृतबाट ज्यूँका त्यूँ आएका (विद्यालय, विश्वास), तद्भव बदलिएर आएका (आँखा, घाम), आगन्तुक अन्य भाषाबाट आएका (सहर, स्कुल)। उत्पत्तिले हिज्जे निर्धारण गर्ने भएकाले तत्समका व–ब र श–स सावधानीले लेखिन्छन्।
पठनीयता readability
पाठकले पाठ कति सजिलै बुझ्न सक्छ भन्ने मापन। छोटा वाक्य, सरल शब्द र स्पष्ट अनुच्छेदले पठनीयता बढाउँछ। टुलको स्कोर सूत्रमा आधारित अनुमान मात्र हो र निर्णायक मापन होइन; अन्तिम निर्णय आफ्ना पाठकलाई सोचेर गर्नुहोस्।
पर्यायवाची शब्द synonym
उस्तै वा नजिकको अर्थ दिने शब्द, जस्तै घर–निवास, किताब–पुस्तक। पूर्ण पर्यायवाची विरलै हुन्छ: औपचारिकता र प्रयोगको सन्दर्भ फरक हुन्छ। पुस्तक औपचारिक लेखनमा सुहाउँछ, किताब बोलचालमा। शब्द छान्नुअघि वाक्यको शैली र पाठकबारे सोच्नुहोस्।
पुनर्लेखन paraphrase / प्याराफ्रेज
अंशको अर्थ नबदली आफ्नै शब्द र वाक्य-संरचनामा फेरि लेख्नु। यो प्रायः मूल अंशजत्तिकै लामो हुन्छ, सारांशजस्तो होइन। प्राज्ञिक लेखनमा पुनर्लेखनमा पनि स्रोत उल्लेख गर्नैपर्छ; स्रोतबिना शब्द मात्र फेरेको पाठ पनि साहित्यिक चोरी ठहरिन सक्छ।
विभक्ति र परसर्ग case markers and postpositions
नाम वा सर्वनामपछि जोडिएर अन्य शब्दसँगको सम्बन्ध देखाउने शब्दांश: ले, लाई, बाट, को, मा। नेपालीमा परसर्ग नामसँग जोडेर लेखिन्छ (घरमा, नेपालको)। नाम र परसर्ग छुट्याएर लेख्ने बानी सामान्य गल्ती हो।
विराम चिह्न punctuation
वाक्यको अर्थ र लय देखाउने चिह्न। नेपाली वाक्य पूर्णविराम “।” ले टुङ्गिन्छ, अङ्ग्रेजीको बिन्दु (.) ले होइन; अल्पविराम, प्रश्नचिह्न, उद्धरण र कोष्ठक पनि प्रयोग हुन्छन्। चिह्नअघि स्पेस नराख्नुहोस्। विराम चिह्नको गाइड।
श, ष र स three sibilants
तीनै वर्णको उच्चारण नेपालीमा प्रायः “स” जस्तै सुनिन्छ, तर संस्कृत मूलका शब्दमा हिज्जे जोगाइन्छ: शिक्षा, विषय। फारसी मूलका शब्दमा प्रज्ञा-प्रतिष्ठानले सहर, सायद, सुरु लेख्छ; शहर, शायद, शुरू मानक होइन। शंका लाग्दा शब्दकोश हेर्नुहोस्।
शोधसार abstract
शोधपत्रको सुरुमा राखिने स्वतन्त्र छोटो सार, जसमा पृष्ठभूमि, उद्देश्य, विधि, मुख्य नतिजा र निष्कर्ष समेटिन्छन्। यो अन्त्यमा पूरा वाक्यमा लेखिन्छ। पाठकले पूरा पढ्ने कि नपढ्ने भन्ने निर्णय यसैबाट गर्छन्, त्यसैले शब्दसीमा मान्नुहोस्।
श्रुतिसमभिन्नार्थक शब्द homophones
सुन्दा उस्तै लाग्ने तर अर्थ फरक हुने शब्द, जस्तै फेरि (पुनः) र फेरी (चक्कर)। दुवै हिज्जे सही शब्द भएकाले हिज्जे जाँचले पक्रँदैन; वाक्यको सन्दर्भ पढ्ने व्याकरण जाँच वा सचेत पाठकले मात्र भेट्टाउँछ।
सन्दर्भ शैली citation style: APA, MLA, Chicago
लेखभित्र स्रोत जनाउने र अन्त्यमा सूचीबद्ध गर्ने नियमको समूह। APA 7 समाजशास्त्र र शिक्षामा, MLA साहित्यमा, Chicago इतिहासमा, IEEE इन्जिनियरिङमा सामान्य छन्। विभाग वा विश्वविद्यालयले आफ्नै शैली तोक्न सक्छ; पहिले निर्देशिका हेर्नुहोस्।
सन्दर्भसूची references / bibliography
लेखको अन्त्यमा प्रयोग गरिएका सबै स्रोतको सूची, सन्दर्भ शैलीअनुसार क्रमबद्ध। हरेक प्रविष्टिमा लेखक, वर्ष, शीर्षक र प्रकाशनको विवरण, र भए DOI वा URL हुन्छ, ताकि पाठकले स्रोत भेट्टाउन सकून्। लेखभित्रका सन्दर्भ र सूचीका प्रविष्टि मिल्नुपर्छ।
सम्मानार्थी रूप honorific forms
नेपाली सर्वनाम र क्रियाले श्रोताप्रतिको आदरको तह जनाउँछ: तँ (घनिष्ठ), तिमी (सामान्य), तपाईं (शिष्ट), हजुर (उच्च आदर)। लेखनमा पाठकअनुसार एउटै तह कायम राख्नुहोस्। सम्बोधनको गाइड।
सारांश summary
मूल पाठका मुख्य बुँदा मात्र राखेर आफ्नै शब्दमा तयार पारिएको छोटो रूप। उदाहरण र प्रसङ्ग छुट्छन्, त्यसैले यो मूल पाठभन्दा निकै छोटो हुन्छ। अरूको कामको सारांश आफ्नो लेखनमा प्रयोग गर्दा पनि स्रोत उल्लेख गर्नुपर्छ। सारांश कसरी लेख्ने।
साहित्यिक चोरी plagiarism
अरूका शब्द, विचार वा तथ्याङ्क स्रोत उल्लेख नगरी आफ्नै भनी प्रस्तुत गर्नु। उद्धरणबिना सिधै उतार्नु र स्रोतबिना पुनर्लेखन पनि यसमा पर्छ। विश्वविद्यालयका नियमअनुसार परिणाम अनुत्तीर्णदेखि निष्कासनसम्म हुन सक्छ। थप जान्नुहोस्।
हलन्त virama
व्यञ्जनको मुनि राखिने (्) चिह्न, जसले त्यस वर्णको अन्त्यको “अ” हटाउँछ। संस्कृत मूलका शब्दको अन्त्यमा आउँछ: जगत्, विद्वान्, महान्। बोलीमा अन्त्यको अ झर्ने भएकाले सबै ठाउँमा हलन्त चाहिँदैन; कुन शब्दमा चाहिन्छ, शब्दकोशले देखाउँछ।
हिज्जे वर्णविन्यास / spelling
शब्द वर्णले लेख्ने स्वीकृत तरिका, जुन भाषाको शब्दकोश र प्राज्ञिक निकायले तोक्छ। नेपालीमा यो काम नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान र यसको बृहत् शब्दकोशले गर्छ। हिज्जे जाँचले शब्दलाई नियम र शब्दसूचीसँग भिडाउँछ, तर फेरि र फेरी जस्ता दुवै सही शब्दबीचको सन्दर्भगत गल्ती छुट्याउँदैन।
ह्रस्व र दीर्घ short and long vowels
ह्रस्व स्वर (इ, उ) र दीर्घ स्वर (ई, ऊ) बीचको भेद। दिदी, पनि ह्रस्व इकारले र तिमी, नेपाली दीर्घ ईकारले लेखिन्छन्। उच्चारण उस्तै सुनिने भएकाले यो सामान्य गल्ती हो; शब्दकोश हेर्नुहोस्। नेपाली हिज्जे।