Cümləni düzəltmək nə deməkdir?
Cümləni düzəltmək qrammatik səhv tapmaq demək deyil. Məqsəd düzgün olan, lakin ağır, dolaşıq və ya həddindən artıq uzun cümləni aydın etməkdir. Qrammatik və yazılış səhvlərini tapmaq üçün Qrammatika yoxlama alətindən istifadə edin; bu alət isə cümlənin özünü yenidən qurur.
Azərbaycan dilində ağır cümlə niyə yaranır?
Rəsmi və elmi mətnlərdə cümləni ağırlaşdıran bir neçə vərdiş geniş yayılıb:
- İsimləşmiş birləşmələrin zənciri: «həyata keçirilməsi», «aradan qaldırılması» kimi ifadələrin ardıcıl işlənməsi.
- Uzun feli bağlama və feli sifət qrupları: bir cümlədə beş-altı budaq.
- Artıq sözlər: «bu məqsədlə», «nəzərdə tutulmuşdur», «tərəfindən» kimi ifadələrin lazımsız təkrarı.
- Rus və ingilis dilindən kalka: tərcümə quruluşunun dəyişdirilmədən saxlanması.
Hansı rejimi seçməli?
| Rejim | Uyğundur | Nəticə |
|---|---|---|
| Standart | Ümumi mətn, məqalə, esse, e-poçt | Sadə, təbii, aydın cümlə |
| Rəsmi | Ərizə, hesabat, rəsmi məktub | Aydın, lakin rəsmi tonu saxlayan cümlə |
Tonu daha geniş dəyişmək istəyirsinizsə, Üslub dəyişdirici alətinə baxın. Mətni ümumilikdə yeni sözlərlə ifadə etmək üçün Parafraz aləti daha uyğundur.
Düzgün istifadə qaydası
- Cümləni bir-bir və ya kiçik hissələrlə işləyin, beləcə nəticəni yoxlamaq asan olur.
- Ad, rəqəm, tarix, hüquqi ifadə və sitatları nəticədə yenidən oxuyun.
- Cümlənin əsas fikrinin qalıb-qalmadığını yoxlayın. Düzəldilmiş cümlə qısa olsa da, mənanı itirməməlidir.
- Son mətni orfoqrafiya baxımından Orfoqrafiya Yoxlama ilə gözdən keçirin.
Məhdudiyyətlər
Sorğu başına 6000 simvola qədər mətn qəbul olunur. Süni intellekt mürəkkəb terminlərdə və hüquqi formulalarda səhv edə bilər, onları özünüz yoxlayın. Alət yeni fakt əlavə etmək üçün nəzərdə tutulmayıb. Azərbaycan dili üçün oflayn ehtiyat rejimi yoxdur: server əlçatmaz olarsa xəta və «Yenidən cəhd et» düyməsi görünür.
Nümunə: rəsmi rejim
Ağır cümlə: «Müraciətin nəzərdən keçirilməsi nəticəsində müvafiq qərarın qəbul edilməsi məqsədilə əlavə sənədlərin təqdim olunması xahiş olunur.» Rəsmi rejimdə daha aydın variant belə ola bilər: «Müraciətinizi nəzərdən keçirib qərar verə bilməyimiz üçün əlavə sənədləri təqdim etməyinizi xahiş edirik.» Rəsmi ton qalır, lakin cümlə oxuyan şəxs üçün bir dəfəyə anlaşılır. Bu cür nəticələri hər dəfə sizin oxumağınız və lazım gələrsə dəyişməyiniz tələb olunur.