Parafraz nədir?
Parafraz fikri başqa sözlərlə və fərqli cümlə quruluşu ilə, mənanı dəyişmədən yenidən ifadə etməkdir. Xülasə mətni qısaldır, parafraz isə adətən orijinalla təxminən eyni uzunluqda olur. Sitatdan fərqli olaraq dırnaq işarəsi işlənmir, lakin referatda, kurs işində və dissertasiyada parafrazın da mənbəyinə istinad verilməlidir.
Yaxşı parafraz üç şərti ödəyir: orijinalın mənasını saxlayır, sözləri və quruluşu dəyişir, təbii səslənir. Alət son ikisinə kömək edir, birinci şərti isə hər dəfə özünüz yoxlamalısınız.
Hansı rejimi seçməli?
| Rejim | Nə üçün uyğundur | Nə dəyişir |
|---|---|---|
| Standart | Ümumi mətn, məqalə, tapşırıq | Sözlər uyğun qarşılıqlarla əvəz olunur, quruluş səliqəyə salınır |
| Rəsmi | Ərizə, hesabat, rəsmi e-poçt | Danışıq sözləri neytral sözlərlə əvəz olunur, cümlələr tam olur |
| Danışıq | Mesaj, paylaşma, qeyri-rəsmi yazı | Ton yüngülləşir, məzmun saxlanır |
| Akademik | Referat, məqalə, ədəbiyyat icmalı | Elmi üslub, obyektiv ifadə |
| Yaradıcı | Reklam mətni, hekayə, sosial şəbəkə | Daha canlı söz seçimi |
| Qısa | Uzun cümlələr, söz limiti | Artıq sözlər çıxarılır |
| Genişləndirilmiş | Cılız qaralama | Fikir izahla açılır, yeni fakt əlavə edilmir |
Azərbaycan dilində parafrazın xüsusiyyətləri
Azərbaycan dili aqqlütinativdir: şəkilçilər zənciri ilə uzun cümlə qurmaq olur. Buna görə yaxşı parafraz çox vaxt cümlənin quruluşunu dəyişir, məsələn feli bağlama ilə qurulmuş cümləni iki sadə cümləyə bölür və ya budaq cümləni «-ma/-mə» şəkilçili isimləşmiş formaya çevirir. Söz seçimində türk mənşəli və ərəb-fars mənşəli sözlərin rəsmilik dərəcəsi fərqlənir (məqsəd və hədəf, vəzifə və borc). Akademik və Rəsmi rejimlərdə bu fərqə diqqət edin.
Parafraz tərcümə deyil. Dili dəyişmək üçün Tərcüməçi alətindən istifadə edin. Nəticədə orfoqrafiyanı da yoxlamaq istəyirsinizsə, Orfoqrafiya Yoxlama və Qrammatika yoxlama alətlərinə baxın.
Parafraz və plagiat
Orijinal cümlənin quruluşunu saxlayıb bir neçə sözü sinonimlə əvəz etmək «yamaq yazı» adlanır və əksər universitetlərdə plagiat sayılır. Təhlükəsiz yol:
- Mənbəni oxuyub anlayın, sonra bağlayın.
- Fikri yaddan, öz quruluşunuzla yazın. Alətin Akademik rejimini ilk qaralama kimi işlədə bilərsiniz.
- Orijinalla tutuşdurun: mənası eynidir, söz və quruluş fərqlidir.
- Mənbəyə istinad verin və son mətni Plagiat Yoxlama aləti ilə yoxlayın. Alət yalnız açıq mənbələrlə müqayisə edir, universitetin daxili bazalarını əvəz etmir.
Məhdudiyyətlər
Hər sorğuda 6000 simvola qədər mətn qəbul olunur. Bu, təxminən bir-iki səhifəyə bərabərdir, uzun sənədi hissə-hissə işləyin. Süni intellekt xüsusi terminləri, adları, rəqəmləri və sitatları səhv başa düşə bilər, ona görə onları yenidən oxuyun. Azərbaycan dili üçün oflayn ehtiyat rejimi yoxdur: server əlçatmaz olarsa xəta və «Yenidən cəhd et» düyməsi görünür. Universitetinizin süni intellekt alətlərinə dair qaydalarına əməl edin və tələb olunduqda istifadəni bildirin.