Qısaltmaq və genişləndirmək nə deməkdir?
Qısaltmaq fikri saxlayıb sözləri azaltmaqdır, genişləndirmək isə eyni fikri daha ətraflı izah etməkdir. Hər iki halda məna dəyişməməlidir. Xülasə isə fərqlidir: o, uzun mətndən əsas məqamları seçir. Böyük mətni xülasə etmək üçün Xülasə çıxar alətinə baxın.
Rejimlər
| Rejim | Nə edir | Nə vaxt işlətməli |
|---|---|---|
| Qısalt | Artıq sözləri çıxarır, cümlələri birləşdirir | Söz limiti, ağır cümlə, sosial şəbəkə |
| Genişləndir | Fikri izahla açır, keçid sözləri əlavə edir | Cılız qaralama, qısa cavab, paraqrafın inkişafı |
Azərbaycan dilində qısaltma üsulları
Rəsmi mətnlərdə ən çox atılan ifadələr: «qərarına gəlmişdir», «nəzərdə tutulmuşdur», «həyata keçirilməsi məqsədilə», həmçinin artıq təyinlər. Bəzi hallarda uzun isimləşmiş birləşməni sadə felə çevirmək həm qısaldır, həm də cümləni aydınlaşdırır. Cümləni ümumi aydınlaşdırmaq üçün Cümləni düzəlt alətindən də istifadə edin.
Genişləndirmə yeni fakt əlavə etmir
Genişləndirmə rejimi fikri açmaq üçün izah, səbəb-nəticə və keçid ifadələri əlavə edir. Alətin tapşırığı yeni statistika, ad, tarix və ya sitat uydurmaq deyil. Buna baxmayaraq süni intellekt səhv edə bilər, ona görə genişləndirilmiş mətndə hər faktı mənbənizlə tutuşdurun. İstədiyiniz fakt mətndə yoxdursa, onu özünüz əlavə edin.
Məhdudiyyətlər
Sorğu başına 6000 simvola qədər mətn qəbul olunur. Alət dəqiq söz və ya simvol sayına çatmağı vəd etmir: nəticənin həcmini ayrıca Söz sayğacı ilə yoxlayın. Azərbaycan dili üçün oflayn ehtiyat rejimi yoxdur: server əlçatmaz olarsa xəta və «Yenidən cəhd et» düyməsi görünür.
Nümunə ssenarilər
Tələbə esseni 500 sözlə yazmalıdır, qaralaması isə 650 sözdür: Qısalt rejimi artıq təkrarları çıxarır. Başqa tələbənin cavabı iki cümlədir, müəllim isə izah tələb edir: Genişləndir rejimi fikri açır, siz isə nümunə və mənbəni əlavə edirsiniz. Sosial şəbəkədə uzun paylaşma LinkedIn-in simvol limitinə sığmır: Qısalt rejimi mətni sıxır. Hər halda son qərarı verən, nəticəni oxuyub təsdiq edən sizsiniz.
Nəticəni yoxlayarkən əsas fikrin hələ də ilk cümlədə olduğuna, rəqəm və adların dəyişmədiyinə baxın. Genişləndirilmiş variantda təkrar və ya boş ifadələr varsa, onları silin. Qısaldılmış mətni yüksək səslə oxuyun: cümlə təbii səslənmirsə, yenidən işləyin.