Söz necə sayılır?
Alət mətni boşluqlarla ayrılan hissələrə bölür və hərf, rəqəm olan hər hissəni bir söz sayır. Defislə yazılmış söz (ata-ana, bir-biri) bir söz, tire ilə ayrılmış fərqli sözlər isə ayrıca sayıla bilər. Rəqəmlər də söz hesab olunur. Fərqli proqramlar bu hallarda fərqli davrana bilər: ona görə Word, Google Docs və bu alət arasında kiçik fərq normaldır.
Simvol, cümlə və abzas
- Simvol (boşluqla): hərflər, rəqəmlər, durğu işarələri və boşluqlar.
- Simvol (boşluqsuz): boşluqlardan başqa hamısı.
- Cümlə: nöqtə, sual və ya nida işarəsi ilə bitən hissə. İxtisarlar (məs., s.) cümləni səhv bölə bilər.
- Abzas: boş sətirlə ayrılmış mətn hissəsi.
Oxu müddəti necə hesablanır?
Alət söz sayını oxu sürətinə bölür. Üç sürət göstərilir: dəqiqədə 150 (yavaş), 200 (orta) və 250 (sürətli) söz. Danışıq müddəti üçün dəqiqədə 130 söz götürülür. Bu rəqəmlər ümumi təxmindir, Azərbaycan dili üçün ayrıca ölçülmüş norma deyil, çünki bu dildə şəkilçilər söz uzunluğunu artırır. Təqdimatda bu nəticəni ehtiyatla istifadə edin və bir dəfə ucadan oxuyub yoxlayın.
Tipik limitlər üçün məsləhət
Söz limitini müəllimdən, kafedradan və ya nəşrdən öyrənin: ümumi qayda yoxdur. Azərbaycan dilində şəkilçilər çox olduğu üçün eyni fikir ingilis dilindəkindən az söz tuta bilər. Ona görə tərcümə edilmiş mətnin söz sayı orijinaldan fərqlənə bilər. Esse və referatda başlığın, ədəbiyyat siyahısının və qeydlərin limitə daxil olub-olmadığını da sorğulayın.
Həcmə nəzarət üçün praktik məsləhətlər
Uzun mətn yazarkən planı əvvəlcədən bölmələrə ayırın və hər bölməyə təxmini söz sayı verin: məsələn, 1000 sözlük esse üçün giriş 100, əsas hissə 800, yekun 100. Yazdıqca bölmə üzrə sayı yoxlayın, beləcə sonda kəskin kəsmək lazım gəlmir. Akademik işdə sitat, cədvəl və qeydlərin sayılıb-sayılmadığını rəhbərdən soruşun.
Boşluqlu və boşluqsuz say
Bəzi formalarda limit «boşluqlarla», bəzilərində «boşluqsuz» yazılır. Hansı üsulun tələb olunduğunu həmişə yoxlayın.
Limiti aşdınızsa
- Təkrarlanan fikirləri çıxarın.
- Uzun cümlələri Cümləni düzəlt ilə sadələşdirin.
- Mətni Mətn xülasəsi ilə qısaldıb əsas fikirləri yoxlayın.
- Sonda yazılışı Orfoqrafiya yoxlama ilə gözdən keçirin.
Giriş və hesabat yazarkən həcmə xüsusi diqqət yetirin.