Eş anlamlı kelime nedir?
Eş anlamlı (anlamdaş) sözcükler, aynı ya da çok yakın anlamı taşıyan farklı sözcüklerdir: “güzel – hoş – şirin”, “başlamak – girişmek”, “hızlı – çabuk – süratli”. Türkçede tam eş anlamlı sözcük azdır. Çoğu sözcük çifti anlam, ton ya da kullanım alanı bakımından küçük farklar taşır; bu yüzden bir sözcüğü başka bir sözcükle değiştirirken cümlenin anlamının kaymadığına bakmak gerekir.
Bu araç nasıl çalışır?
Türkçede araç yerel bir eş anlamlı sözlüğüne bakmaz; her sözcük için yapay zeka modelinden karşılık ister. Sonuçta gördüğünüz liste TDK ya da bir eş anlamlılar sözlüğünün çıktısı değildir. Bu avantajlıdır, çünkü sözlükte olmayan güncel ve alıntı sözcükler için de öneri alabilirsiniz. Dezavantajı, listede zaman zaman yakın ama uygun olmayan ya da yanlış bir sözcük çıkabilmesidir.
Doğru karşılığı seçme
Bir karşılığı kullanmadan önce üç şeye bakın:
- Anlam: Cümlede sözcüğü yerine koyun, anlam değişiyor mu?
- Ton: “Ölmek” yerine “vefat etmek” resmî, “nalları dikmek” gayriresmî bir tondur.
- Ek uyumu: Sözcüğü değiştirdiğinizde ünlü uyumu, ek ve yüklem uyumu bozulabilir; cümleyi yeniden okuyun.
Hangi durumda eş anlamlıya başvurmalı?
Tekrarı azaltmak için eş anlamlı kullanmak iyidir; ancak bilimsel ve hukuki metinde terimleri değiştirmeyin. “Hipotez” yerine “varsayım” demek anlam kaydırabilir. Ödevde farklı sözcük kullanmak tek başına intihali önlemez; cümle yapısı aynı kalıyorsa değişiklik yetmez. Bu konuda Paraphrase Nasıl Yapılır? rehberine bakabilirsiniz.
Yazarken nasıl kullanmalı?
Metninizi önce olduğu gibi yazın, sonra tekrar eden sözcükleri işaretleyin. Aynı paragrafta üç kez geçen bir eylem için iki karşılık seçmek çoğu zaman yeter. Her değişiklikten sonra cümleyi sesli okuyun; kulağa yapay geliyorsa asıl sözcüğe dönün. Kısa ve yalın sözcükler çoğunlukla uzun, süslü karşılıklardan daha iyidir.
Sınırlar
Bir çalıştırmada en fazla 12 sözcük girilebilir; ancak yapay zeka sorgusu yalnızca ilk üç sözcük için yapılır. Liste yapay zeka çıktısıdır ve bir sözlük tarafından doğrulanmamıştır. Yapay zeka sunucusuna ulaşılamazsa Türkçe için çevrimdışı bir sözlük yoktur ve "bulunamadı" iletisi görürsünüz. Sözcüğün resmî anlamı ve yazımı için Sözlük Kontrolü aracına ve TDK Güncel Türkçe Sözlük'e başvurun.
Eş anlamlıyla yetinmeyip cümleyi baştan kurmak istiyorsanız Paraphrase Yapma Aracı daha uygundur.