Kısaltmak ve uzatmak ne demek?
Bir metni kısaltmak, anlamı koruyup gereksiz sözcükleri atmaktır; özet çıkarmak değildir, çünkü ayrıntılar da korunur. Uzatmak ise düşünceyi daha açık anlatmak içindir; yeni bilgi eklemek değildir. Bu araç iki işi de yapar, ama Kısalt modunda bile bazı ince anlamların kaybolabileceğini bilin.
Pratikte kısaltma en çok karakter ya da sözcük sınırı olan yerlerde gerekir: başvuru formundaki açıklama kutusu, ödevde sayfa sınırı, bir gönderinin karakter sınırı. Uzatma ise taslak aşamasında, düşünceniz doğru ama anlatımınız fazla kısa kaldığında işe yarar. Sınır kontrolü için Kelime Sayacı ve Karakter Sayacı araçlarını yanınızda tutun.
Hangi modu seçmeliyim?
| Mod | Ne yapar | Ne zaman |
|---|---|---|
| Kısalt | Dolgu sözcükleri atar, cümleleri birleştirir | Sınırı aşan metin, uzun e-posta |
| Uzat | Düşünceyi açıklayıcı ifadelerle genişletir | Çok kısa taslak, eksik kalan paragraf |
Türkçede kısaltma yolları
Türkçede metin çoğu zaman gereksiz yardımcı fiillerle şişer: “tespit etmek” yerine “saptamak”, “karar vermek” yerine “kararlaştırmak” gibi. Ad-fiil ve ortaç zincirlerini yalın bir fiile çevirmek de cümleyi kısaltır: “başarılı olunabilmesi için” yerine “başarmak için”. Araç bu yollardan yararlanır. Örneğin “yapılması gerekmektedir” gibi uzun bir yüklem, “gerekir” kadar yalın bir biçime inebilir; yeter ki cümlenin saygılı tonu korunsun. Özet çıkarmak istiyorsanız Metin Özetleme aracını, anlatımı düzeltmek istiyorsanız Cümle Düzeltme aracını kullanın. Özet Nasıl Yazılır? rehberi de yardımcı olur.
Uzat modu hakkında dürüst not
Uzat modu yeni olgu uydurmaz; yalnızca mevcut düşünceyi açar, geçişler ve açıklayıcı ifadeler ekler. Metninize rakam, istatistik, alıntı ya da kaynak eklemez. Yine de sonucu kontrol edin; bir cümlenin açılması bazen ince bir anlam kaymasına yol açabilir.
Kime yarar?
Öğrenciler, çalışanlar ve içerik yazarları aynı sorunla karşılaşır: metin ya fazla uzundur ya da fazla kısa. Araç ikisini de birkaç saniyede dener.
Sınırlar
Çalıştırma başına 6.000 karakter işlenir (yaklaşık 800–900 sözcük). Sonucun uzunluğu tam bir sayıya ayarlanamaz; hedef sözcük sayısı için sonucu kontrol edip gerekirse yeniden çalıştırın. Yapay zeka sunucusuna ulaşılamazsa Türkçe metin için çevrimdışı yedek yoktur; hata iletisi ve Tekrar dene düğmesi görünür.