Tez konusu nasıl bulunur?
İyi bir tez konusu üç sorunun cevabıdır: ne araştırılıyor, kim üzerinde ve nerede, hangi yöntemle? “Sosyal medya ve gençler” bir alandır, konu değildir. “Lise öğrencilerinde sosyal medya kullanım süresi ile ders başarısı arasındaki ilişki” ise değişkenleri ve örnekleminin kimliği belli olan bir başlıktır. Araç, yazdığınız alanı bu yönde somutlaştırmaya çalışır.
Araç ne üretir?
Her çalıştırmada iki parça gelir:
- Beş tez başlığı fikri: her biri değişken, nesne ve bağlam içeren bir başlık.
- İlk başlık için bölüm taslağı: Giriş, Alanyazın, Yöntem, Bulgular ve Tartışma, Sonuç ve Öneriler; her bölüm için bir iki cümlelik açıklama.
Türkiye’deki lisansüstü tezlerde bölüm adlandırması enstitüden enstitüye değişir (örneğin “Kuramsal Çerçeve ve İlgili Araştırmalar” ya da “Alanyazın Taraması”). Taslağı kendi enstitünüzün tez yazım kılavuzundaki şablona çevirin.
Konu daraltma kontrol listesi
- Başlıkta ölçülebilir ya da gözlemlenebilir bir değişken var mı?
- Örneklem ve bağlam (okul düzeyi, hastane, şehir, yıl) belli mi?
- Veriye ulaşabilir misiniz (anket, görüşme, kamu verisi, izin gerekliliği)?
- Konu bir dönemde ya da yılda tamamlanabilecek genişlikte mi?
- Benzer bir çalışma var mı? Alanyazın taramasında Google Akademik ve YÖK Ulusal Tez Merkezi’ni, kendi alanınızdaki veri tabanlarını tarayın.
Etik ve özgünlük
Konu seçimi tezin en önemli kararlarından biridir; hızlı bir fikir listesi bu kararı vermenizi kolaylaştırır ama yerine geçmez.
Başlıklar yapay zeka ile üretilir; hiçbirinin daha önce çalışılmadığının garantisi yoktur. Üretilen başlığı doğrudan kullanmak yerine fikir olarak ele alın ve araştırma sorunuzu kendiniz kurun. Üniversiteniz tezde yapay zeka kullanımını sınırlıyorsa kurala uyun ve gerekirse beyan edin. Tez metninin kendisini yazdırmak için bu aracı kullanmayın; bu araç yalnızca başlık ve iskelet verir. Danışmanla ilk görüşmeye üç beş başlık adayıyla gitmek konuşmayı somutlaştırır. Gelen fikirlerden birini değişken, örneklem ve yöntem açısından kendi olanaklarınıza uyarlayın; veriye ulaşamayacağınız bir konu ne kadar parlak görünürse görünsün gerçekçi değildir. Atıf biçimi için Kaynakça Oluşturucu, bölüm planı için Taslak Oluşturucu araçlarına bakın.