ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ: ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੁਕਤਾ
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਚਾਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਹਨ: ਅੱਧਕ (ਸੱਚ, ਪੱਕਾ), ਟਿੱਪੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀ (ਕੰਮ, ਕਿਉਂ), ਨੁਕਤਾ (ਜ਼ਰੂਰ, ਖ਼ਬਰ) ਅਤੇ ਸਿਹਾਰੀ (ਪਰਿਵਾਰ)। ਹਰ ਜੋੜੀ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੇਠਾਂ ਹੈ; ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਗਲਤੀ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬੀ (ਗੁਰਮੁਖੀ) ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਸ਼ਬਦ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵਿਗੜਦੇ, ਸਗੋਂ ਛੋਟੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਵਿਗੜਦੇ ਹਨ। ਚਾਰ ਥਾਵਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭੁਲੇਖਾ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:
- ਅੱਧਕ (ੱ): ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਧੁਨੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ, ਪੱਕਾ, ਮਿੱਠਾ, ਉੱਤੇ, ਸਿੱਖਿਆ।
- ਟਿੱਪੀ (ੰ) ਤੇ ਬਿੰਦੀ (ਂ): ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀ ਦੇ ਦੋ ਚਿੰਨ੍ਹ। ਕੰਮ, ਪੰਜਾਬੀ, ਧੰਨਵਾਦ ਵਿੱਚ ਟਿੱਪੀ; ਕਿਉਂ, ਮੈਂ, ਨਹੀਂ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ।
- ਨੁਕਤਾ (਼): ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਮੂਲ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਲਿਖੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜ਼ਰੂਰ, ਖ਼ਬਰ, ਸ਼ੁਕਰੀਆ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ।
- ਸਿਹਾਰੀ (ਿ) ਤੇ ਬਿਹਾਰੀ (ੀ): ਛੋਟੀ ਤੇ ਲੰਮੀ ਇ। ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਿਹਾਰੀ ਹੈ, ਬਿਹਾਰੀ ਨਹੀਂ।
ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਜੋੜੀ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਇਹ ਜੋੜੀਆਂ AdeptWrite ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਭਾਗ ਦੀਆਂ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੰਦਰਾਜ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੰਨਾ ਵੀ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦਾ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਹੈ?
ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਮਿਆਰੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸੰਬੰਧੀ ਕੰਮ ਨੂੰ ਹਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ punjabiuniversity.ac.in ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕੋਸ਼ ਸਮੱਗਰੀ ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ (punjabipedia.org) ਉੱਤੇ ਵੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਂਗ ਕੋਈ ਇੱਕ ਕਾਨੂੰਨੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਅਦਾਰਾ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਕੋਸ਼ ਹੀ ਆਖ਼ਰੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।
ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੱਲ ਦੱਸਣੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। AdeptWrite ਨੇ 2026-11-03 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਪੀਡੀਆ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਸਾਈਟ ਖੁੱਲ੍ਹੀ, ਪਰ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਖੋਜ ਲਈ ਕੋਈ ਸਥਿਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਗਾਈਡ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਅਜੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਧੀਨ ਹਨ: ਨਿਯਮ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇੰਦਰਾਜ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪ ਵੇਖ ਕੇ "ਪੁਸ਼ਟ" ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਰਜ਼ੀ, ਥੀਸਿਸ ਜਾਂ ਛਪਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਪ ਵੇਖ ਲਓ।
1. ਅੱਧਕ: ਸੱਚ ਜਾਂ ਸਚ, ਪੱਕਾ ਜਾਂ ਪਕਾ
ਨਿਯਮ ਇੱਕ ਸਤਰ ਵਿੱਚ: ਜਿੱਥੇ ਬੋਲਣ ਵੇਲੇ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈ ਕੇ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਬੋਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਅੱਧਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਲਈ ਅਸੀਂ "ਸੱਚ" ਨੂੰ "ਸੱਚ" (ਸੱ-ਚ) ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ, "ਸਚ" ਨਹੀਂ।
| ਸਹੀ | ਆਮ ਗਲਤ ਰੂਪ | ਕਾਰਨ |
|---|---|---|
| ਸੱਚ | ਸਚ | ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਧੁਨੀ ਅੱਧਕ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
| ਪੱਕਾ | ਪਕਾ | ਅਰਥ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ (ਹੇਠਾਂ ਵੇਖੋ) |
| ਮਿੱਠਾ | ਮਿਠਾ | ਦੋਹਰੀ ਧੁਨੀ ਅੱਧਕ ਨਾਲ |
| ਉੱਤੇ | ਉਤੇ | ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਅੱਧਕ |
| ਸਿੱਖਿਆ | ਸਿਖਿਆ | "ਸਿੱਖਣ" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਸ਼ਬਦ, ਅੱਧਕ ਸਮੇਤ |
ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਪਕਾ ਦਾ ਫ਼ਰਕ ਅਰਥ ਦਾ ਹੈ
ਇਸ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਕ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਪੱਕਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਥਾਈ ਜਾਂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ "ਪਕਾ" ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ।
- ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਬਣ ਗਈਆਂ ਹਨ।
- ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸਬਜ਼ੀ ਪਕਾ ਲੈ।"
ਜੇ ਤੁਸੀਂ "ਸੜਕਾਂ ਪਕਾ ਗਈਆਂ" ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵਾਕ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅੱਧਕ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਆਦਤ
ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਬੋਲੋ ਅਤੇ ਸੁਣੋ ਕਿ ਅਗਲੇ ਅੱਖਰ ਉੱਤੇ ਰੁਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਅੱਧਕ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਛੋਟੇ ਸ੍ਵਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ (ਅੱਖ, ਬੱਚਾ, ਘੱਟ, ਵੱਡਾ)। ਇਹ ਕੋਈ ਪੂਰਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪਛਾਣ ਦਾ ਢੰਗ ਹੈ; ਆਖ਼ਰੀ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੋਸ਼ ਦਾ ਹੈ।
2. ਟਿੱਪੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀ: ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਮ, ਕਿਉਂ ਜਾਂ ਕਿਉ
ਦੋਵੇਂ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀ ("ਨ" ਜਾਂ "ਮ" ਵਰਗੀ ਨੱਕ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਧੁਨੀ) ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੇ। ਆਮ ਨਿਯਮ ਇਹ ਹੈ:
- ਟਿੱਪੀ (ੰ) ਉਦੋਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਮੁਕਤਾ (ਕੋਈ ਮਾਤਰਾ ਨਹੀਂ), ਸਿਹਾਰੀ ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਹੋਵੇ: ਕੰਮ, ਪੰਜਾਬੀ, ਧੰਨਵਾਦ, ਸਿੰਘ, ਚੁੰਨੀ।
- ਬਿੰਦੀ (ਂ) ਉਦੋਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਕੰਨਾ, ਬਿਹਾਰੀ, ਲਾਂ, ਦੁਲਾਵਾਂ, ਹੋੜਾ ਜਾਂ ਕਨੌੜਾ ਹੋਵੇ: ਹਾਂ, ਨਹੀਂ, ਮੈਂ, ਤੋਂ, ਕਿਉਂ।
ਇਹ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮ ਪਛਾਣ ਹੈ; ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਸ਼ ਵੇਖੋ।
| ਸਹੀ | ਗਲਤ | ਕਾਰਨ |
|---|---|---|
| ਕੰਮ | ਕਮ | ਟਿੱਪੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਾਰਜ ਹੈ; "ਕਮ" ਦਾ ਅਰਥ ਘੱਟ ਹੈ |
| ਕਿਉਂ | ਕਿਉ | ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀ ਬਿੰਦੀ ਨਾਲ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ |
| ਪੰਜਾਬੀ | ਪਜਾਬੀ | ਪਹਿਲੇ ਅੱਖਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਾਸਿਕ ਧੁਨੀ ਟਿੱਪੀ ਨਾਲ |
| ਧੰਨਵਾਦ | ਧਨਵਾਦ | "ਧਨ" ਦਾ ਅਰਥ ਦੌਲਤ ਹੈ; ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਟਿੱਪੀ ਨਾਲ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
ਕੰਮ ਅਤੇ ਕਮ
"ਕੰਮ" ਤੇ "ਕਮ" ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਸ਼ਬਦ ਹਨ। ਦਫ਼ਤਰ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਵਿੱਚ "ਮੈਂ ਇਸ ਕਮ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ" ਲਿਖਣਾ ਸਿੱਧੀ ਗਲਤੀ ਹੈ। ਠੀਕ ਵਾਕ: "ਮੈਂ ਇਸ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।"
ਕਿਉਂ ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ
"ਕਿਉਂ" ਪੁੱਛਣ ਲਈ ਹੈ ("ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ?") ਅਤੇ "ਕਿਉਂਕਿ" ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਲਈ ("ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਆਇਆ ਕਿਉਂਕਿ ਮੀਂਹ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ")। ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੇਜ਼ ਟਾਈਪਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧੰਨਵਾਦ ਬਨਾਮ ਸ਼ੁਕਰੀਆ
ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਠੀ ਜਾਂ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ "ਧੰਨਵਾਦ" ਵਧੇਰੇ ਰਸਮੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਸ਼ੁਕਰੀਆ" ਬੋਲਚਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਜੋ ਵੀ ਚੁਣੋ, ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੂਰੇ ਲਿਖੋ: ਧੰਨਵਾਦ (ਟਿੱਪੀ), ਸ਼ੁਕਰੀਆ (ਨੁਕਤੇ ਵਾਲਾ ਸ਼)।
3. ਨੁਕਤਾ: ਜ਼ਰੂਰ, ਖ਼ਬਰ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ
ਗੁਰਮੁਖੀ ਦੇ ਮੂਲ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼, ਖ਼, ਸ਼, ਫ਼, ਗ਼ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਫ਼ਾਰਸੀ-ਅਰਬੀ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਅੱਖਰ ਦੇ ਪੈਰ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਲਾਇਆ ਗਿਆ। ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਰੋਜ਼ ਦੀ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਲਿਖਤ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
| ਸਹੀ (ਮਿਆਰੀ) | ਆਮ ਰੂਪ | ਮਤਲਬ |
|---|---|---|
| ਜ਼ਰੂਰ | ਜਰੂਰ | ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ |
| ਖ਼ਬਰ | ਖਬਰ | ਸਮਾਚਾਰ |
| ਜ਼ਿੰਦਗੀ | ਜਿੰਦਗੀ | ਜੀਵਨ |
| ਸ਼ੁਕਰੀਆ | ਸੁਕਰੀਆ | ਧੰਨਵਾਦ |
| ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ | ਅੰਗਰੇਜੀ | ਇੰਗਲੈਂਡ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ |
ਇੱਥੇ "ਆਮ ਰੂਪ" ਨੂੰ ਗਲਤੀ ਦੀ ਥਾਂ ਸਧਾਰਨ ਵਰਤੋਂ ਸਮਝੋ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਚੇ, ਸਰਕਾਰੀ ਚਿੱਠੀ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਅਤੇ ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਮਿਆਰੀ ਰੂਪ ਲਿਖਣਾ ਠੀਕ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਵਟਸਐਪ ਸੁਨੇਹੇ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹੀ ਆਦਤ ਜਦੋਂ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਜਾਂ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਸਰ ਵੱਖਰਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨੁਕਤੇ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਕਿਵੇਂ ਟਾਈਪ ਕਰੀਏ?
ਫ਼ੋਨ ਦੇ ਗੁਰਮੁਖੀ ਕੀਬੋਰਡ ਉੱਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਨੁਕਤੇ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਵਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨੁਕਤੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੁਣਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੀਬੋਰਡ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਕੀਬੋਰਡ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਵੇਖੋ। ਇੱਕ ਬਾਰੀਕ ਗੱਲ ਵੀ ਹੈ: ਯੂਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ "ਸ਼" ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਅੱਖਰ ਵਜੋਂ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ "ਸ" ਤੇ ਨੁਕਤੇ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ ਵੀ। ਦੋਵੇਂ ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਖੋਜ (Find) ਜਾਂ ਮਿਲਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ। ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਖੋਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਇਹ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
4. ਸਿਹਾਰੀ ਤੇ ਬਿਹਾਰੀ: ਪਰਿਵਾਰ ਜਾਂ ਪਰੀਵਾਰ
ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੂਲ ਦੇ ਸ਼ਬਦ "ਪਰਿਵਾਰ" ਵਿੱਚ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਸਿਹਾਰੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। "ਪਰੀਵਾਰ" ਲਿਖਣਾ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਸੁਣਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਗਲਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਬੋਲਚਾਲ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਈ ਵਾਂਗ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਸੁਝਾਅ: ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਮੂਲ (ਪਰਿ- ਅਗੇਤਰ) ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ। "ਪਰਿ-" ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ (ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ, ਪਰਿਸਥਿਤੀ) ਵੀ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵਾਰ ਵੇਖ ਲਓ।
ਇੱਕੋ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੀ ਮਿਸਾਲ
ਇਹ ਪੈਰਾ ਇਸ ਗਾਈਡ ਲਈ ਘੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਹਿਲਾਂ (ਗਲਤ): "ਮੇਰਾ ਪਰੀਵਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਕਿਉ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜਰੂਰ ਸਿਖਿਆ ਦੇ ਕਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਖਬਾਰ ਦੀ ਖਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਧਨਵਾਦ ਕਹਿਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਿਓ।"
ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ (ਠੀਕ): "ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਪਸੰਦ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਜ਼ਰੂਰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਧੰਨਵਾਦ ਕਹਿਣਾ ਨਾ ਭੁੱਲਿਓ।"
ਇਸ ਛੋਟੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਦਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਠੀਕ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਸਿਹਾਰੀ, ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੁਕਤਾ। ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ "ਕਿਉ ਕਿ" ਦੋ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਗਲਤ ਸੀ; ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ "ਕਿਉਂਕਿ" ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਗਲਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਮਝ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਨਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਹਨ।
- ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਲਿਖਤ ਦਾ ਫ਼ਰਕ। ਅਸੀਂ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਸਿੱਖਦੇ ਹਾਂ, ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਧਕ ਜਾਂ ਸਿਹਾਰੀ ਵਰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਜੋ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮਸਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਲਿਖਣ ਵੇਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
- ਫ਼ੋਨ ਦੀ ਟਾਈਪਿੰਗ। ਛੋਟੀ ਸਕਰੀਨ ਉੱਤੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦੇ ਉੱਪਰ-ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਚੁਣਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਛੋਹਾਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਟੋ-ਕਰੈਕਟ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
- ਹੋਰ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦਾ ਅਸਰ। ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤੇ ਲੋਕ ਹਿੰਦੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਉਰਦੂ ਵੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀ ਆਦਤ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਨਾਗਰੀ ਵਿੱਚ ਅੱਧਕ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣਾ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਇੱਕ ਹੀ ਹੈ: ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਧੀਮੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਪੜ੍ਹਨਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਕੋਲ ਰੱਖਣੀ।
ਆਪਣੇ ਆਪ ਪਰਖੋ: ਛੋਟਾ ਅਭਿਆਸ
ਹੇਠਾਂ ਪੰਜ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪ ਠੀਕ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਹੇਠਲੇ ਜਵਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾਓ।
- ਇਸ ਸਾਲ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਪਕੀ ਗਲੀ ਬਣ ਗਈ ਹੈ।
- ਤੁਸੀ ਕਿਉ ਨਹੀ ਆਏ?
- ਮੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਫੋਨ ਕਰਨਾ।
- ਅੱਜ ਦੀ ਖਬਰ ਵਿੱਚ ਸਿਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ।
- ਪਜਾਬੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਚ ਹੈ।
ਜਵਾਬ: (1) ਪੱਕੀ ਗਲੀ। (2) ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਏ? (3) ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਫ਼ੋਨ ਕਰਨਾ। (4) ਅੱਜ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਬਿਆਨ ਹੈ। (5) ਪੰਜਾਬੀ ਮੇਰੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ।
ਪਹਿਲੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ "ਪਕੀ" ਗਲਤ ਸੀ, ਪਰ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਇਹ ਵਾਕ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਅੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਪੜ੍ਹਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਦੋ ਰੂਪ ਦਿਸਣ ਉੱਤੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਕੁਝ ਸ਼ਬਦ ਛਪਾਈ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ "ਵਿੱਚ" ਅਤੇ "ਵਿਚ"। ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਚੇਤੇ ਰੱਖੋ: ਪਹਿਲੀ, ਆਪਣੇ ਸਕੂਲ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਾਂ ਅਦਾਰੇ ਦੀ ਲਿਖਤੀ ਹਦਾਇਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੈ। ਦੂਜੀ, ਇਹ ਗਾਈਡ ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ ਰੂਪ ਮਿਆਰੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਬਾਕੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੀਜੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਰਤੋ; ਕਦੇ "ਵਿੱਚ" ਤੇ ਕਦੇ "ਵਿਚ" ਲਿਖਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀ ਆਦਤ ਹੈ।
ਸਕੂਲ, ਕਾਲਜ ਅਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਲਤੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਚੁਭਦੀਆਂ ਹਨ?
- ਸਕੂਲ ਤੇ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪਰਚੇ: ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪਰਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿਖਤ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਕ ਕਿਵੇਂ ਕੱਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਹਰ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੋਰਡ ਦੀ ਮਾਰਕਿੰਗ ਸਕੀਮ ਪੜ੍ਹੋ।
- ਸਰਕਾਰੀ ਅਰਜ਼ੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਠੀਆਂ: ਨਾਂ, ਪਤਾ ਤੇ ਅਹੁਦੇ ਦਾ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਗਲਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਜਾਂ ਅਰਜ਼ੀ ਵੀ ਬੇਧਿਆਨੀ ਵਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੇਖੋ ਕਵਰ ਲੈਟਰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ।
- ਅਖ਼ਬਾਰ, ਬਲੌਗ ਅਤੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ: ਸੁਰਖ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੰਨ੍ਹ ਰਹਿ ਜਾਣ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਘਟਦਾ ਹੈ।
- ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਤੇ ਥੀਸਿਸ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਕ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਰੂਪ ਪੂਰੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।
ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲੱਭਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ
- ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪੜ੍ਹੋ। ਅਰਥ ਭੁੱਲ ਜਾਓ, ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ, ਨੁਕਤਾ ਜਾਂ ਸਿਹਾਰੀ ਰਹਿ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਈ।
- ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹੋ। ਜਿੱਥੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅੱਧਕ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਗਲਤ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਬਣਾਓ। ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ-ਚਾਰ ਗਲਤੀਆਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਸ਼ੱਕ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖੋ, ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਨਾਲ ਨਾ ਚੱਲੋ।
- ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਟੂਲ ਚਲਾਓ, ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਸੁਝਾਅ ਆਪ ਪਰਖ ਕੇ ਮੰਨੋ।
AdeptWrite ਦੇ ਟੂਲ ਕਿੱਥੇ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ?
ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਜਾਂਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੁਕਤੇ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਨੂੰ ਆਧਾਰ ਮੰਨ ਕੇ ਚੁਣੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਈ ਪੂਰਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਕੋਸ਼ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹਰ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਰਖ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਸ਼ਬਦ ਟੂਲ ਨਹੀਂ ਫੜਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਗਲਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ 6,000 ਅੱਖਰਾਂ ਤੱਕ ਦੀ ਲਿਖਤ ਜਾਂਚੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਵਿਆਕਰਨ ਜਾਂਚ: ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਨਾਲ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖਣ ਲਈ।
- ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼: ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਤੇ ਰੂਪ ਮੁੜ ਵੇਖਣ ਲਈ।
- ਹਰ ਜੋੜੀ ਦੀ ਸੂਚੀ: ਇਸ ਗਾਈਡ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਇੰਦਰਾਜ ਵਜੋਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਇੰਦਰਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕੋਸ਼ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਜੇ ਬਾਕੀ ਹੈ।
ਛੋਟੀ ਸੂਚੀ: ਛਾਪ ਕੇ ਮੇਜ਼ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ
| ਚਿੰਨ੍ਹ | ਜੇ ਇਹ ਗਲਤ ਹੋਵੇ | ਸਹੀ ਮਿਸਾਲ |
|---|---|---|
| ਅੱਧਕ | ਸਚ, ਪਕਾ, ਮਿਠਾ, ਉਤੇ, ਸਿਖਿਆ | ਸੱਚ, ਪੱਕਾ, ਮਿੱਠਾ, ਉੱਤੇ, ਸਿੱਖਿਆ |
| ਟਿੱਪੀ | ਕਮ, ਪਜਾਬੀ, ਧਨਵਾਦ | ਕੰਮ, ਪੰਜਾਬੀ, ਧੰਨਵਾਦ |
| ਬਿੰਦੀ | ਕਿਉ, ਨਹੀ | ਕਿਉਂ, ਨਹੀਂ |
| ਨੁਕਤਾ | ਜਰੂਰ, ਖਬਰ, ਜਿੰਦਗੀ, ਅੰਗਰੇਜੀ | ਜ਼ਰੂਰ, ਖ਼ਬਰ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ |
| ਸਿਹਾਰੀ | ਪਰੀਵਾਰ | ਪਰਿਵਾਰ |
ਇਹ ਸੂਚੀ ਛੋਟੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਘੇਰਦੀ। ਵਿਆਪਕ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਗਾਈਡ ਵੇਖੋ।
ਟੂਲ ਅਜ਼ਮਾਓ
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਸੱਚ ਸਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਚ?
ਮਿਆਰੀ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ "ਸੱਚ" ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅੱਧਕ ਸਮੇਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੂਜੇ ਅੱਖਰ ਦੀ ਧੁਨੀ ਦੋਹਰੀ ਬੋਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਸਚ" ਆਮ ਗਲਤ ਰੂਪ ਹੈ। ਛਪਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪੱਕਾ ਅਤੇ ਪਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
"ਪੱਕਾ" ਦਾ ਅਰਥ ਮਜ਼ਬੂਤ, ਸਥਾਈ ਜਾਂ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਕੀ ਸੜਕ। "ਪਕਾ" ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਬਜ਼ੀ ਪਕਾ ਲੈ। ਅੱਧਕ ਛੱਡਣ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਟਿੱਪੀ ਅਤੇ ਬਿੰਦੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਹੜੀ ਕਦੋਂ ਲੱਗਦੀ ਹੈ?
ਆਮ ਨਿਯਮ: ਮੁਕਤਾ, ਸਿਹਾਰੀ ਜਾਂ ਔਂਕੜ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਟਿੱਪੀ (ਕੰਮ, ਸਿੰਘ), ਅਤੇ ਕੰਨਾ, ਬਿਹਾਰੀ, ਲਾਂ ਜਾਂ ਹੋੜੇ ਵਰਗੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬਿੰਦੀ (ਹਾਂ, ਮੈਂ, ਕਿਉਂ)। ਸ਼ੱਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੋਸ਼ ਵੇਖੋ।
ਕੀ ਜ਼ਰੂਰ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਲਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ?
ਮਿਆਰੀ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤੇ ਵਾਲਾ "ਜ਼ਰੂਰ" ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਅਕਸਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਰਜ਼ੀ, ਪਰਚੇ, ਅਖ਼ਬਾਰ ਜਾਂ ਥੀਸਿਸ ਵਿੱਚ ਨੁਕਤਾ ਲਾਉਣਾ ਠੀਕ ਹੈ।
ਸੰਬੰਧਿਤ ਗਾਈਡਾਂ
- ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਨਿਯਮ: ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਤੇ ਨੁਕਤਾ — ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਭੁੱਲਾਂ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ-ਬਿੰਦੀ, ਨੁਕਤੇ ਵਾਲੇ ਅੱਖਰ ਅਤੇ ਸਿਹਾਰੀ-ਬਿਹਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਹਰ ਨ…
- ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ: ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ (।), ਕਾਮਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਤੇ ਹੋਰ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ — ਗੁਰਮੁਖੀ ਵਾਕ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ (।) ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਬਿੰਦੀ (.) ਨਹੀਂ। ਕਾਮਾ, ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਕੌਲਨ ਤੇ ਉਦਰਣ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਅੰਗਰੇ…
- ਕਵਰ ਲੈਟਰ ਅਤੇ ਨੌਕਰੀ ਦੀ ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ: ਪੰਜਾਬੀ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਨਮੂਨੇ — ਕਵਰ ਲੈਟਰ ਇੱਕ ਪੰਨੇ ਦੀ ਚਿੱਠੀ ਹੈ ਜੋ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਪੋਸਟ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਹੋ। ਸਰਕਾਰੀ ਨੌਕਰੀ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਅਰਜ਼ੀ ਵਰਤੋ; ਪ੍ਰਾਈ…
- ਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ: ਪੈਰੇ ਦਾ ਸਾਰ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕਦਮ ਤੇ ਨਮੂਨੇ — ਸਾਰ ਲਿਖਣ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਪੈਰੇ ਦੇ ਮੁੱਖ ਨੁਕਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ, ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਮੂਲ ਦਾ ਲਗਭਗ ਤੀਜਾ ਹਿੱਸਾ। ਪਹਿਲਾਂ …