Πώς να γράψετε περίληψη κειμένου βήμα προς βήμα

Η περίληψη είναι μια σύντομη εκδοχή ενός κειμένου με δικά σας λόγια, που κρατά μόνο τις κύριες ιδέες και αφήνει παραδείγματα και λεπτομέρειες. Βρίσκετε την κύρια ιδέα κάθε παραγράφου, σβήνετε τα δευτερεύοντα, τα συνδέετε με συνδετικές λέξεις και ελέγχετε το όριο λέξεων. Γράφεται σε τρίτο πρόσωπο, χωρίς προσωπική γνώμη.

Η σύντομη απάντηση

Περίληψη είναι η σύντομη απόδοση ενός κειμένου με δικά σας λόγια, όπου κρατάτε μόνο τις βασικές ιδέες του συγγραφέα και αφήνετε έξω παραδείγματα, επαναλήψεις, παρένθετες λεπτομέρειες και προσωπικά σχόλια. Η περίληψη είναι πάντα μικρότερη από το αρχικό κείμενο, πιστή σε αυτό και αυτοτελής: όποιος τη διαβάσει πρέπει να καταλάβει περίπου τι λέει ο συγγραφέας, χωρίς να έχει δει το πρωτότυπο.

Στο ελληνικό σχολείο η περίληψη ζητείται συνήθως με όριο, π.χ. «σε 80 λέξεις» ή «στο ένα τρίτο του κειμένου». Στο πανεπιστήμιο εμφανίζεται ως περίληψη άρθρου σε εργασία, ως περίληψη βιβλιογραφικής πηγής ή ως περίληψη (abstract) μιας δικής σας εργασίας. Η μέθοδος είναι κοινή: κατανοείτε, επιλέγετε, ξαναγράφετε, μετράτε.

Τα 6 βήματα για να γράψετε περίληψη

Βήμα 1. Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο πριν γράψετε

Πρώτη ανάγνωση χωρίς μολύβι, για να καταλάβετε το θέμα και τη δομή. Ρωτήστε τον εαυτό σας: «Για ποιο πράγμα μιλά ο συγγραφέας και τι θέλει να πει γι' αυτό;» Αν δεν μπορείτε να το πείτε σε μία πρόταση, διαβάστε ξανά.

Βήμα 2. Βρείτε την κύρια ιδέα κάθε παραγράφου

Δεύτερη ανάγνωση, με υπογράμμιση. Σε κάθε παράγραφο υπάρχει συνήθως μία κύρια πρόταση, συχνά η πρώτη ή η τελευταία. Σημειώστε στο περιθώριο, με 3 έως 6 λέξεις, τι λέει η παράγραφος. Αυτές οι σημειώσεις είναι ο σκελετός της περίληψης.

Βήμα 3. Σβήστε ό,τι είναι δευτερεύον

Αυτά δεν μπαίνουν στην περίληψη:

• Παραδείγματα και αναφορές σε ονόματα, εκτός αν είναι απαραίτητα για το νόημα.
• Αριθμοί και λεπτομέρειες που δεν αλλάζουν το συμπέρασμα.
• Σχήματα λόγου, μεταφορές, ρητορικές ερωτήσεις (αποδίδονται με απλά λόγια).
• Επαναλήψεις της ίδιας ιδέας με άλλα λόγια.
• Η δική σας γνώμη. Η περίληψη δεν σχολιάζει.

Βήμα 4. Γράψτε κάθε ιδέα με δικά σας λόγια

Μην αντιγράφετε προτάσεις του κειμένου. Κρύψτε το πρωτότυπο και γράψτε από τις σημειώσεις σας. Χρησιμοποιήστε την ίδια λογική σειρά με τον συγγραφέα, αλλά δική σας σύνταξη. Αν χρειαστεί να κρατήσετε αυτούσια μια φράση-κλειδί, βάλτε την σε εισαγωγικά «…».

Βήμα 5. Συνδέστε τις ιδέες με συνδετικές λέξεις

Μια περίληψη δεν είναι λίστα. Χρησιμοποιήστε συνδέσμους που δείχνουν τη σχέση των ιδεών: επειδή, ωστόσο, επομένως, αντίθετα, επιπλέον, για να, με αποτέλεσμα. Έτσι το κείμενο ρέει ως ενιαίο σύνολο και όχι ως σειρά αποσπασμάτων.

Βήμα 6. Μετρήστε και ελέγξτε

Μετρήστε τις λέξεις με τον μετρητή λέξεων. Αν περνάτε το όριο, κόψτε επιθετικούς προσδιορισμούς και δεύτερα παραδείγματα, όχι κύριες ιδέες. Αν υπολείπεστε πολύ, πιθανότατα λείπει κάποια ιδέα· ξαναδείτε τις σημειώσεις του Βήματος 2. Στο τέλος ελέγξτε ορθογραφία, τόνους και στίξη.

Πόσο μεγάλη πρέπει να είναι η περίληψη

Το μήκος το ορίζει η εκφώνηση. Συνηθισμένες διατυπώσεις στο σχολείο είναι ένα συγκεκριμένο πλήθος λέξεων («περίπου 100 λέξεις») ή ένα κλάσμα του αρχικού κειμένου («το ένα τρίτο», «το ένα τέταρτο»). Για να υπολογίσετε ένα κλάσμα, μετρήστε πρώτα τις λέξεις του πρωτοτύπου.

Τα νούμερα του πίνακα είναι υπολογισμοί για παράδειγμα, όχι επίσημος κανόνας. Αν η εκφώνηση ορίζει όριο, ακολουθήστε αυτό και ρωτήστε τον διδάσκοντα αν επιτρέπεται απόκλιση, αφού οι ανοχές διαφέρουν. Αν δεν ορίζεται, μια καλή περίληψη κειμένου εφημερίδας ή άρθρου έχει συνήθως το ένα τέταρτο έως το ένα τρίτο του μήκους του.

Πλήρες παράδειγμα: από το κείμενο στην περίληψη

Ακολουθεί ένα επινοημένο κείμενο, γραμμένο σε ύφος ειδησεογραφικού άρθρου, μόνο για εξάσκηση.

Κείμενο (85 λέξεις): Ο Δήμος μιας μικρής παραθαλάσσιας πόλης ανακοίνωσε ότι από τον επόμενο μήνα τα σχολικά λεωφορεία θα κινούνται με ηλεκτρική ενέργεια. Ο δήμαρχος δήλωσε, μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου που έγινε στο δημαρχείο, ότι η απόφαση πάρθηκε μετά από μακρά συζήτηση με τους γονείς, οι οποίοι ανησυχούσαν για τον θόρυβο και την ατμοσφαιρική ρύπανση γύρω από τα σχολεία. Το κόστος της αλλαγής θα καλυφθεί εν μέρει από ευρωπαϊκό πρόγραμμα. Οι υπεύθυνοι εκτιμούν ότι οι οδηγοί θα χρειαστούν σύντομη εκπαίδευση, ενώ τρεις σταθμοί φόρτισης θα εγκατασταθούν στο αμαξοστάσιο.

Βήμα 2, σημειώσεις ανά πρόταση:

1. Ο Δήμος περνά τα σχολικά λεωφορεία σε ηλεκτρική κίνηση.
2. Λόγος: ανησυχία γονέων για θόρυβο και ρύπανση.
3. Κόστος: εν μέρει από ευρωπαϊκό πρόγραμμα.
4. Εκπαίδευση οδηγών και σταθμοί φόρτισης.

Βήμα 3, τι σβήνουμε: τη συνέντευξη Τύπου και τον τόπο της, το «μετά από μακρά συζήτηση», τον ακριβή αριθμό σταθμών.

Βήματα 4 και 5, περίληψη (40 λέξεις):

Ο Δήμος αποφάσισε να κινούνται τα σχολικά λεωφορεία με ηλεκτρική ενέργεια, επειδή οι γονείς ανησυχούσαν για τον θόρυβο και τη ρύπανση. Το κόστος θα καλυφθεί εν μέρει από ευρωπαϊκό πρόγραμμα, ενώ θα εκπαιδευτούν οι οδηγοί και θα εγκατασταθούν σταθμοί φόρτισης.

Δείτε τι έγινε: χρησιμοποιήσαμε σύνδεσμο αιτίας («επειδή») και αντιθετικό-προσθετικό («ενώ»), αποδώσαμε το «μετά από συζήτηση με τους γονείς» ως αιτία και δεν προσθέσαμε γνώμη. Οι δύο προτάσεις αρκούν για 40 λέξεις· ένα όριο των 30 λέξεων θα ζητούσε να κοπούν οι οδηγοί και οι σταθμοί φόρτισης.

Τι δεν πρέπει να κάνετε

Η παρακάτω εκδοχή είναι αντιγραφή με παρεμβολές, όχι περίληψη:

Ο Δήμος μιας μικρής παραθαλάσσιας πόλης ανακοίνωσε ότι από τον επόμενο μήνα τα σχολικά λεωφορεία θα κινούνται με ηλεκτρική ενέργεια. Ο δήμαρχος δήλωσε ότι η απόφαση πάρθηκε μετά από συζήτηση με τους γονείς. Το κόστος θα καλυφθεί από ευρωπαϊκό πρόγραμμα.

Κρατά αυτούσιες προτάσεις, κόβει μόνο λέξεις και αφήνει έξω τον λόγο για την απόφαση. Σε εργασία θα θεωρηθεί πολύ κοντά στην πηγή.

Περίληψη, παράφραση και παράθεμα: ποια είναι η διαφορά

Οι τρεις έννοιες μπερδεύονται συχνά, ειδικά στα πρώτα χρόνια σπουδών.

Και στις τρεις περιπτώσεις χρειάζεται παραπομπή, γιατί οι ιδέες ανήκουν στον συγγραφέα της πηγής. Για την παράφραση, δείτε πώς να κάνετε παράφραση χωρίς λογοκλοπή. Για το πότε η ομοιότητα με μια πηγή γίνεται πρόβλημα, δείτε τι είναι η λογοκλοπή.

Περίληψη εργασίας και περίληψη πηγής στο πανεπιστήμιο

Στις σπουδές χρησιμοποιείτε την περίληψη με δύο τρόπους.

Περίληψη μιας πηγής μέσα στην εργασία. Συνοψίζετε σε δύο-τρεις προτάσεις ένα άρθρο ή ένα κεφάλαιο και δίνετε παραπομπή: π.χ. «Σύμφωνα με τον Παπαδόπουλο (2019), …». Το στιλ της παραπομπής (APA, Harvard ή άλλο) το ορίζει το τμήμα σας. Στην περίληψη μένει μόνο ό,τι υποστηρίζει το δικό σας επιχείρημα.

Περίληψη της δικής σας εργασίας (abstract). Μπαίνει στην αρχή της πτυχιακής, της διπλωματικής ή ενός άρθρου και συνοψίζει σκοπό, μέθοδο, κύρια ευρήματα και συμπέρασμα. Γράφεται όταν τελειώσει η εργασία, όχι πριν, και δεν περιέχει στοιχεία που δεν υπάρχουν στο κυρίως κείμενο. Το προβλεπόμενο μήκος το ορίζει ο οδηγός του τμήματος ή του περιοδικού. Για προσχέδιο υπάρχει και το εργαλείο Συγγραφή abstract, που παράγει δομημένο abstract από το περιεχόμενο της έρευνάς σας και δεν επινοεί αποτελέσματα. Το ελέγχετε πάντα εσείς απέναντι στην εργασία.

Πώς χρησιμοποιείτε τα εργαλεία του AdeptWrite

• Περίληψη κειμένου: συνοψίζει μεγάλο κείμενο στα βασικά του σημεία, μόνο με ιδέες που υπάρχουν στο κείμενο. Χρησιμοποιήστε το ως δεύτερη γνώμη: συγκρίνετε το αποτέλεσμα με τις δικές σας σημειώσεις και δείτε αν κάποια κύρια ιδέα σας ξέφυγε. Δεν αντικαθιστά τη δική σας κατανόηση και δεν πρέπει να παραδίδεται ως δική σας εργασία αν ο κανονισμός του μαθήματος το απαγορεύει.
• Μετρητής λέξεων & χαρακτήρων: για τον έλεγχο του ορίου λέξεων.
• Παράφραση κειμένου: όταν μια πρόταση της περίληψης μένει πολύ κοντά στο πρωτότυπο, μπορείτε να δείτε εναλλακτικές διατυπώσεις σε 7 λειτουργίες, ανάμεσά τους Τυπικό και Ακαδημαϊκό, και να επιλέξετε μόνοι σας.
• Γραμματικός έλεγχος κειμένου: για τελικό έλεγχο ορθογραφίας, τόνων και στίξης.

Κάθε εργαλείο έχει όριο χαρακτήρων ανά εκτέλεση, που φαίνεται στη σελίδα του. Ένα μεγάλο κείμενο το χωρίζετε σε ενότητες και συνοψίζετε κάθε ενότητα χωριστά.

Λίστα ελέγχου για την τελική περίληψη

• Αποδίδει τις κύριες ιδέες του συγγραφέα, με τη σειρά που εμφανίζονται;
• Είναι μέσα στο όριο λέξεων της εκφώνησης;
• Είναι γραμμένη με δικά μου λόγια και σε τρίτο πρόσωπο («ο συγγραφέας υποστηρίζει…»);
• Δεν περιέχει προσωπική γνώμη, παραδείγματα ή λεπτομέρειες που δεν χρειάζονται;
• Οι ιδέες συνδέονται με κατάλληλους συνδέσμους;
• Αν χρησιμοποιώ αυτούσια φράση, είναι σε εισαγωγικά «…» με παραπομπή;
• Έχω ελέγξει ορθογραφία, τόνους και τελικό -ν;

Συχνά λάθη στην περίληψη

1. Αντιγραφή προτάσεων. Η συντομότερη αλλά και η πιο επικίνδυνη λύση.
2. Προσθήκη γνώμης. «Νομίζω ότι ο συγγραφέας έχει δίκιο» δεν ανήκει σε περίληψη.
3. Λίστα αντί για κείμενο. Χωρίς συνδέσμους, οι ιδέες μοιάζουν άσχετες μεταξύ τους.
4. Αλλαγή του νοήματος. Αν ο συγγραφέας λέει «ίσως», η περίληψη δεν πρέπει να λέει «σίγουρα».
5. Ανάμεικτοι χρόνοι και πρόσωπα. Αν γράφετε «ο συγγραφέας αναφέρει», μείνετε στον ίδιο χρόνο, συνήθως ενεστώτα, σε όλο το κείμενο.
6. Αγνόηση του ορίου. Μια περίληψη που υπερβαίνει το όριο παραβαίνει την εκφώνηση, ακόμη κι αν είναι καλή.

Μια μικρή άσκηση για εξάσκηση

Πάρτε ένα άρθρο γνώμης μιας εφημερίδας, δύο-τρεις παραγράφους. Σημειώστε την κύρια ιδέα κάθε παραγράφου με πέντε λέξεις. Γράψτε περίληψη στο ένα τρίτο, μετά στο ένα έκτο. Η δεύτερη εκδοχή σας δείχνει τι είναι πραγματικά αναγκαίο. Αν μπορείτε να πείτε το άρθρο σε μία πρόταση, έχετε καταλάβει τη θέση του συγγραφέα.

← Όλοι οι οδηγοί