Ano ang Plagiarism? Kahulugan, Mga Uri at Halimbawa sa Tagalog

Ang plagiarism (plagiyarismo) ay ang paggamit ng salita, datos, larawan o ideya ng ibang tao na parang sarili mong gawa, nang walang wastong pagkilala. Kasama rito ang tuwirang pagkopya, paraphrase na walang banggit, pinagtagpi-tagping talata at muling paggamit ng sarili mong naipasa na akda. Maaari itong mangyari kahit hindi sinasadya, kaya mahalaga ang tamang pagtatala ng sanggunian.

Maikling sagot: ano ang plagiarism?

Ang plagiarism (plagiyarismo, o sa karaniwang usapan ay "pangongopya") ay ang paglalahad ng akda, pangungusap, datos, larawan o ideya ng ibang tao na para bang ikaw ang may gawa, nang hindi sinasabi kung saan ito galing. Dalawang bagay ang laging magkasama: may bahaging hiniram sa iba, at hindi ito kinilala nang wasto.

Ibig sabihin, hindi lang pagkopya-at-pagdikit ang plagiarism. Puwede ka ring magkamali kapag binago mo lang ang ilang salita ng orihinal, kapag nakalimutan mong lagyan ng panipi ang isang sipi, o kapag ginamit mong muli ang sarili mong papel sa ibang klase nang walang paalam. Kung gusto mo ng mabilis na sukatan, itanong: "Mapapansin ba ng mambabasa kung alin ang sa akin at alin ang hiram?" Kung hindi, kulang ang pagkilala.

Bakit ito mahalaga sa pagsulat sa Pilipinas

Sa paaralan, ang thesis, term paper, sanaysay at report ay hinuhusgahan batay sa sarili mong pag-iisip. Kapag hiram ang laman nang walang banggit, hindi masusukat ang natutuhan mo, at hindi rin napapahalagahan ang gumawa ng orihinal. Sa trabaho, may kahalintulad na isyu: ang artikulong kinopya sa website ng iba, o ulat na kinuha mula sa dating proyekto ng ibang tao, ay nakasisira ng tiwala.

May batas din tungkol sa karapatang-ari. Ang Intellectual Property Code of the Philippines (Republic Act No. 8293, 1997) ang pangunahing batas sa copyright sa bansa. Tandaan na magkaibang bagay ang plagiarism (usapin ng etika at integridad sa akademya o trabaho) at paglabag sa copyright (usapin ng batas). Puwedeng mangyari ang isa nang wala ang isa. Halimbawa, ang kopya ng akdang nasa pampublikong dominyo ay hindi paglabag sa copyright, pero plagiarism pa rin kung ipinakilala mo itong sarili mo.

Tungkol sa parusa: magkakaiba ang patakaran ng bawat paaralan, unibersidad at departamento. Hindi namin ito itatakda para sa iyo. Basahin ang opisyal na student handbook, ang gabay sa thesis o ang syllabus ng guro mo, at itanong sa adviser kung may hindi malinaw. Doon nakasulat kung ano ang itinuturing nilang plagiarism at ano ang kaakibat na hakbang.

Mga uri ng plagiarism na may halimbawa

Narito ang mga pinakakaraniwang anyo. Gumamit tayo ng iisang orihinal na talata bilang batayan.

Orihinal (kathang halimbawa mula sa isang aklat-aralin): "Ang pagbaha sa Kamaynilaan tuwing tag-ulan ay hindi lamang bunga ng malakas na ulan. Malaki rin ang ambag ng baradong estero, kakulangan ng maayos na daluyan ng tubig at ang pagtatapon ng basura sa mga ilog."

1. Tuwirang pagkopya (kopyang-buo)

Kinuha ang pangungusap nang buo at isinama sa papel mo na walang panipi at walang banggit.

Mali: Ang pagbaha sa Kamaynilaan tuwing tag-ulan ay hindi lamang bunga ng malakas na ulan. Malaki rin ang ambag ng baradong estero.

Ito ang pinakamalinaw na anyo. Kahit isang pangungusap lang ang kinopya, plagiarism na.

2. Paraphrase na walang banggit

Binago ang mga salita at ayos, pero ideya pa rin ng iba at hindi sinabi kung kanino galing.

Mali: Hindi lang dahil sa pag-ulan bumabaha sa Kamaynilaan, kundi dahil din sa mga barado at maruming daluyan ng tubig.

Maganda ang pagkakasulat, pero walang kredito ang pinagmulan ng ideya. Kailangan pa rin ng pagbanggit. Para sa hakbang ng wastong paraphrase, basahin ang Paano Mag-paraphrase.

3. Pagpapalit lang ng ilang salita (patchwriting)

Pinalitan lang ng kasingkahulugan ang ilang salita habang halos pareho pa rin ang balangkas ng pangungusap.

Mali: Ang baha sa Metro Manila tuwing tag-ulan ay hindi lamang resulta ng matinding ulan. Malaki rin ang ambag ng baradong kanal, kakulangan ng maayos na daluyan ng tubig at pagtatapon ng basura sa mga ilog.

Kahit may banggit sa dulo, masyadong malapit ang pagkakasulat sa orihinal. Dapat kang gumamit ng panipi at buong sipi kung ganito kalapit, o isulat muli nang tunay na sa sarili mong pananalita.

4. Pinagtagpi-tagping talata (mosaic)

Kumuha ng pangungusap mula sa tatlo o apat na pinagmulan at pinagdugtong na parang iisang talata. Walang iisang buong pagkopya, pero walang sariling pagsusuri at walang pagkilala sa mga pinagkunan.

5. Self-plagiarism (muling paggamit ng sariling akda)

Ipinasa mo ang parehong sanaysay sa dalawang magkaibang asignatura, o ginamit mo ang bahagi ng naunang thesis sa bagong papel nang walang paalam. Hindi ito pagkuha sa iba, pero inaasahan ng karamihan ng guro na bago ang bawat pasahin. Magtanong muna sa guro kung puwedeng gamitin muli ang naunang gawa, at banggitin ito kung pinayagan.

6. Hindi sinasadyang plagiarism

Ito ang pinakakaraniwan sa mga estudyante: nakalimutan ang panipi, nawala ang tala kung saang website nanggaling ang isang pangungusap, o hindi alam na kailangan ding banggitin ang ideya at hindi lang eksaktong salita. Hindi nito inaalis ang pagkakamali, pero ito ang pinakamadaling iwasan sa pamamagitan ng mahusay na pagtatala.

7. Pagsasalin na walang banggit

Kinuha ang talata mula sa English na artikulo, isinalin sa Tagalog gamit ang translator at ipinasa na parang orihinal. Dahil ideya at pagkakasunod-sunod ng iba pa rin ito, kailangan din ng sitasyon. Napakadalas nito sa mga estudyanteng nagbabasa ng English na sanggunian at sumusulat sa Filipino.

8. Maling pagbanggit at gawa-gawang sanggunian

Kasama rito ang pagsulat ng sanggunian na hindi mo naman talaga nabasa, o ang pagbanggit ng pahinang walang kinalaman sa sinasabi mo. Kung nakuha mo lang ang sanggunian mula sa sipi ng ibang awtor, banggitin din ang ikalawang pinagmulan.

Pagsusuri: plagiarism ba ito o hindi?

Ano ang itinuturing na "karaniwang kaalaman"?

Ito ay impormasyong alam ng karamihan ng edukadong mambabasa at makikita sa maraming batayang sanggunian nang walang pagtatalo, gaya ng "Ang Pilipinas ay arkipelago." Pero ang tiyak na bilang, petsa, estadistika, o interpretasyon ay hindi na karaniwang kaalaman. Kung ito ay galing sa Philippine Statistics Authority, sa isang batas, o sa isang journal, banggitin kung saan mo ito nakuha. Kung nag-aalangan ka, mas ligtas na banggitin.

Paano nagmumukhang "pag-aaral" ang pagkopya

May mga estudyanteng nag-iisip na basta may isang sanggunian sa dulo ng papel ay ayos na. Hindi ganoon. Ang talasanggunian ay nagsasabi kung ano ang binasa mo; ang sitasyon sa loob ng teksto ang nagsasabi kung aling bahagi ang galing kanino. Kailangan ang dalawa. Basahin ang Bibliograpiya at Talasanggunian para sa pagkakaiba at ayos ng listahan.

Plagiarism at AI: ano ang dapat tandaan

Ang tekstong ginawa ng AI tool ay maaaring maglaman ng mga pangungusap na malapit sa umiiral na akda, at maaari ding magbigay ng sanggunian na hindi totoo. Kung pinahihintulutan ng guro mo ang paggamit ng AI, sundin ang patakaran ng klase tungkol sa pagsisiwalat nito. Kung hindi pinapayagan, ang pagpasa ng gawa ng AI bilang sariling sulat ay maituturing na paglabag sa patakaran ng maraming paaralan. Laging suriin ang mga impormasyon at sanggunian mismo sa orihinal.

Paano makatutulong ang Plagiarism Checker Tagalog

Ang Plagiarism Checker Tagalog ng AdeptWrite ay naghahambing ng teksto mo sa mga bukas na sanggunian, gaya ng Wikipedia, Wikisource, at mga open-access na pinagmumulan ng mga akademikong papel. Narito ang eksaktong paraan at hangganan nito:

1. I-paste ang teksto (hindi bababa sa 30 salita, hanggang 6,000 karakter bawat takbo).
2. Pumipili ang tool ng ilang natatanging parirala mula sa teksto mo, at ang mga maiikling pariralang iyon lang ang ipinapadala sa paghahanap.
3. Ipinapakita nito ang marka (bahagdan ng mga salitang tumugma), ang mga talatang tumugma at ang listahan ng mga sanggunian na hinanap.

Mahalagang tandaan: ang 0% ay nangangahulugang walang nakitang pagkakatulad sa mga sangguniang hinanap, hindi garantiyang orihinal ang gawa. Hindi sakop ng paghahanap ang lahat ng aklat, saradong journal, o pribadong dokumento ng paaralan, at hindi ito katumbas ng sistema ng iyong unibersidad. Ang resulta ay gabay para makita ang mga bahaging dapat balikan, hindi hatol kung may plagiarism o wala. Mayroon ding opsyong "Bukas na sanggunian + web," na gumagana lamang kapag naka-set up ang web search sa serbisyo.

Kung may pinagtugmaang bahagi, tingnan: sipi ba ito na may panipi at banggit na, o kailangan mo itong isulat muli? Ang Paraphrasing Tool Tagalog ay makapagbibigay ng mungkahing panibagong pagkakasulat, pero ikaw pa rin ang dapat magsuri kung tama ang kahulugan at maglagay ng banggit. Para sa tamang format ng sanggunian, may Citation Generator na sumusuporta sa APA 7, MLA 9, Chicago, Harvard at IEEE.

Checklist bago magpasa

• Alam ko ba kung saan galing ang bawat ideya, bilang at sipi sa papel ko?
• May panipi at sitasyon ba ang bawat tuwirang sipi?
• Ang mga paraphrase ko ba ay tunay na iba ang balangkas at may banggit?
• Tugma ba ang bawat sitasyon sa loob ng teksto sa isang entry sa talasanggunian?
• Nabasa ko ba talaga ang bawat sangguniang nakalista?
• Kung ginamit ko ang naunang papel ko, may pahintulot ba ako?
• Alam ko ba ang patakaran ng paaralan o guro tungkol sa AI at sa istilo ng sitasyon (madalas APA, pero iba-iba)?

Mga karaniwang pagkakamali

• "Binago ko naman ang ilang salita." Hindi sapat kapag halos kapareho pa ang balangkas.
• "Nasa internet kaya libre na." Ang pagiging available online ay hindi nangangahulugang walang may-ari.
• "Nasa dulo naman ang sanggunian." Kailangan din ang sitasyon sa loob ng teksto.
• "Mababa naman ang porsiyento." Ang marka ng checker ay hindi pamalit sa tamang pagbanggit; maaaring kulang pa rin ang kredito kahit mababa ang marka.
• "Sarili ko naman ang papel na iyon." Maaaring bawal pa rin ang muling pagpasa nang walang pahintulot.

Susunod na babasahin

Kung nais mong iwasan ang plagiarism sa thesis, basahin ang Paano Iwasan ang Plagiarism. Kung gusto mong subukan ang libreng pagsusuri, tingnan ang Paano Mag-check ng Plagiarism.

← Lahat ng gabay