Cara Menulis Nota Kaki dan Nota Hujung: Contoh Sumber Malaysia, Ibid. dan Langkah di Word

Nota kaki ialah nota bernombor di bahagian bawah halaman yang sama untuk menyatakan sumber atau memberi penjelasan tambahan; nota hujung berada di akhir bab atau dokumen. Ia lazim dalam sejarah, undang-undang dan pengajian Islam, tetapi tidak digunakan untuk sitasi dalam APA. Nombor ditulis selepas tanda baca, dan Ibid. kini kurang digalakkan berbanding nota ringkas.

Jawapan ringkas: apa itu nota kaki dan nota hujung

Nota kaki (footnote) ialah nota yang ditandakan dengan nombor kecil di dalam teks, dan keterangannya dicetak di bahagian bawah halaman yang sama. Nota hujung (endnote) pula mengumpulkan semua keterangan itu di hujung bab atau di hujung dokumen. Kedua-duanya boleh memuatkan dua jenis kandungan:

• Nota sitasi: menyatakan dari mana sesuatu fakta, petikan atau angka diambil.
• Nota huraian: menambah penjelasan yang berguna tetapi akan mengganggu aliran perenggan jika diletakkan dalam teks.

Pilihan antara nota kaki dan nota hujung bergantung pada arahan jabatan atau penerbit anda. Pembaca lebih mudah dengan nota kaki kerana tidak perlu menyelak ke belakang. Jika anda tidak diberi arahan, pilih nota kaki dan kekalkan satu pilihan sepanjang dokumen.

Bila perlu menggunakan nota kaki, dan bila tidak

Nota kaki bukan gaya universal. Ia bergantung pada sistem sitasi yang diwajibkan.

Dalam APA 7, sitasi tidak diletakkan dalam nota kaki. Anda menulis (Nama, tahun) dalam teks dan menyenaraikan sumber dalam senarai rujukan. Nota kaki dalam APA hanya dibenarkan untuk maklumat tambahan, dan lazimnya digunakan sedikit sahaja. Pelajar sering tersilap kerana mencampurkan kedua-dua sistem dalam satu esei. Untuk perbezaan antara senarai penuh yang dirujuk dan senarai bacaan, lihat juga panduan tentang bibliografi dan senarai rujukan.

Universiti di Malaysia mempunyai buku panduan penulisan tesis masing-masing, dan sesetengah fakulti menetapkan gaya sendiri. Rujuk penyelia dan buku panduan fakulti anda sebelum memilih; ketetapan itu mengatasi mana-mana panduan umum, termasuk halaman ini.

Peraturan asas meletakkan nombor nota

1. Nombor nota ditulis selepas tanda baca, bukan sebelumnya: "...mengikut peruntukan itu.¹" Sesetengah gaya meletakkan nombor sebelum tanda sempang atau tanda kurung; ikut panduan gaya anda.
2. Nombor berurutan (1, 2, 3...) dan bermula semula pada setiap bab hanya jika jabatan anda menghendakinya. Word boleh mengurus kedua-dua pilihan.
3. Satu nota untuk satu rujukan. Jika satu ayat mengambil daripada dua sumber, gabungkan dalam satu nota dan pisahkan dengan koma bertitik.
4. Teks nota bermula dengan huruf besar dan berakhir dengan noktah.
5. Nota kaki ditulis dalam saiz huruf lebih kecil daripada teks utama, dengan jarak baris yang lebih rapat.

Contoh nota sitasi dengan sumber Malaysia

Bentuk di bawah mengikut susunan lazim gaya nota-bibliografi: pengarang, tajuk, maklumat penerbitan, halaman. Susunan sebenar (italik, koma, nama penerbit) berbeza antara fakulti, jadi anggap contoh ini sebagai pola, bukan satu-satunya bentuk yang betul. Maklumat dalam contoh direka untuk ilustrasi dan bukan rujukan sebenar, kecuali nama undang-undang dan institusi.

Perlembagaan Persekutuan

Teks: "Bahasa Melayu ialah bahasa kebangsaan negara ini.¹"

Nota: ¹ Perlembagaan Persekutuan, Perkara 152(1).

Teks perundangan sebaiknya diambil daripada salinan rasmi, misalnya laman Laws of Malaysia milik Jabatan Peguam Negara di lom.agc.gov.my. Nyatakan versi atau cetakan semula yang anda rujuk jika terdapat pindaan.

Akta

Teks: "Hak cipta melindungi karya asal penulis.²"

Nota: ² Akta Hak Cipta 1987 (Akta 332), seksyen 3.

Nama akta, nombor akta dan seksyen ditulis penuh pada sebutan pertama. Pada sebutan seterusnya, anda boleh menulis nama ringkas.

Penyata Rasmi (Hansard)

Teks: "Isu ini dibangkitkan semula dalam sidang Dewan Rakyat.³"

Nota: ³ Parlimen Malaysia, Penyata Rasmi Dewan Rakyat, Parlimen [nombor], Penggal [nombor], Mesyuarat [nombor], [tarikh sidang], ruj. [nombor lajur atau halaman].

Gantikan semua butiran dalam kurungan siku dengan maklumat daripada dokumen sebenar yang anda baca. Tarikh sidang dan halaman wajib tepat kerana pembaca mesti dapat mencari petikan itu.

Fail di Arkib Negara Malaysia

Teks: "Surat itu menunjukkan keputusan pentadbiran pada masa itu.⁴"

Nota: ⁴ Arkib Negara Malaysia, [nama koleksi], fail no. [nombor fail], "[tajuk fail]", [tarikh dokumen].

Rekod arkib dirujuk melalui kod koleksi dan nombor fail. Catat butiran tepat seperti yang tertera pada fail atau pada katalog yang anda gunakan, kerana staf arkib dan pembaca bergantung pada nombor itu.

Buku dan artikel jurnal

Teks: "Perkembangan itu dikaitkan dengan perubahan pentadbiran.⁵"

Nota: ⁵ [Nama pengarang], [Tajuk buku] ([tempat terbit]: [penerbit], [tahun]), hlm. [halaman].

Nama pengarang Melayu sering menggunakan "bin" atau "binti" dan tiada nama keluarga. Tulis nama seperti yang tertera pada buku. Dalam nota kaki, nama lazimnya ditulis mengikut susunan biasa, manakala dalam bibliografi susunan boleh berbeza mengikut panduan fakulti. Ikut satu cara secara konsisten.

Nota huraian

Teks: "Sebutan itu digunakan dalam dokumen rasmi sehingga pertengahan abad lalu.⁶"

Nota: ⁶ Ejaan dalam dokumen lama menggunakan sistem sebelum ejaan baharu; lihat panduan ejaan Rumi baharu 1972 untuk latar belakang perubahan itu.

Ibid., op. cit. dan loc. cit.: apa maksudnya dan mengapa kurang digunakan

Ketiga-tiga singkatan ini berasal daripada bahasa Latin dan digunakan untuk mengelakkan penulisan semula rujukan penuh.

Masalahnya, singkatan ini mudah menjadi salah apabila anda menyusun semula perenggan, menambah nota di tengah, atau memindahkan teks. Satu nota baharu yang diselit boleh menjadikan "Ibid." merujuk kepada sumber yang salah. Pembaca juga terpaksa menyelak ke belakang untuk mencari karya asal bagi "op. cit.".

Kerana itu, panduan gaya moden, termasuk Chicago Manual of Style edisi ke-17 dan seterusnya, lebih menggalakkan nota ringkas (pengarang, tajuk ringkas, halaman) daripada op. cit. Sebahagian jabatan sejarah dan undang-undang di Malaysia mungkin masih mengajar Ibid. dan op. cit., jadi tanya penyelia anda. Jika dibenarkan, nota ringkas lebih selamat:

⁸ Ahmad, Tajuk Ringkas, 45.

Jika anda memilih menggunakan Ibid., gunakan fungsi nota automatik Word dan semak semula semua Ibid. selepas setiap kali anda mengubah susunan teks.

Langkah menambah nota kaki dan nota hujung di Microsoft Word

Langkah di bawah menggunakan Word untuk Windows. Label menu dalam antara muka Bahasa Melayu boleh berbeza sedikit antara versi dan antara pakej bahasa, dan kami tidak dapat mengesahkan setiap binaan Word. Jika label tidak sama dengan yang tertulis di sini, cari tab yang mengandungi butang nota kaki, yang biasanya berada dalam kumpulan "Nota Kaki" pada tab "Rujukan".

1. Letakkan kursor di hujung perkataan atau ayat yang hendak dirujuk, selepas tanda baca.
2. Buka tab Rujukan (References).
3. Klik Masukkan Nota Kaki (Insert Footnote) untuk nota di bawah halaman, atau Masukkan Nota Hujung (Insert Endnote) untuk nota di hujung dokumen.
4. Word meletakkan nombor dalam teks dan membawa kursor ke ruang nota. Taip rujukan anda di situ.
5. Untuk kembali ke teks, klik dua kali nombor nota atau gerakkan kursor secara manual.
6. Untuk menukar format nombor atau permulaan semula nombor pada setiap bab, klik pelancar kotak dialog di sudut kumpulan Nota Kaki dan pilih format dan penomboran yang dikehendaki.
7. Untuk menukar nota kaki kepada nota hujung (atau sebaliknya), buka kotak dialog yang sama dan pilih tukar, atau klik kanan pada nota dan pilih pilihan penukaran jika terdapat dalam versi anda.

Pintasan papan kekunci pada Word Windows berbahasa Inggeris ialah Ctrl+Alt+F untuk nota kaki dan Ctrl+Alt+D untuk nota hujung. Pintasan ini mungkin berbeza pada pakej bahasa lain atau pada Mac, jadi semak dalam versi anda.

Elakkan menaip nombor nota sendiri sebagai teks superskrip. Nota yang dimasukkan melalui Word akan dinomborkan semula secara automatik apabila anda menambah atau memadam nota, manakala nombor taip tangan akan rosak.

Kesilapan biasa

• Mencampurkan APA dengan nota kaki sitasi. Pilih satu sistem untuk satu dokumen.
• Nombor sebelum tanda baca. Letakkan selepas noktah atau koma, kecuali panduan anda menyatakan sebaliknya.
• Nota yang terlalu panjang. Jika nota huraian melebihi beberapa ayat, masukkan isinya ke dalam teks atau lampiran.
• Sebutan pertama yang ringkas. Sebutan pertama sesuatu sumber mesti lengkap; bentuk ringkas hanya untuk sebutan seterusnya.
• Ibid. yang tidak lagi tepat. Semak semula selepas menyusun semula nota.
• Lupa menyatakan versi dokumen undang-undang. Akta dipinda dari semasa ke semasa; nyatakan tarikh akses atau versi yang digunakan.
• Nama pengarang Melayu yang tidak konsisten. Kekalkan satu cara menulis "bin" dan "binti" dari awal hingga akhir.

Senarai semak sebelum menghantar

1. Fakulti atau penerbit saya menghendaki nota kaki atau nota hujung, dan saya menggunakan yang betul.
2. Sebutan pertama setiap sumber lengkap dan sebutan seterusnya mengikut satu corak yang sama.
3. Semua nombor nota dalam teks mempunyai nota yang sepadan, dan sebaliknya.
4. Nombor diletakkan selepas tanda baca.
5. Rujukan perundangan menyatakan nama akta, nombor akta dan seksyen.
6. Rujukan arkib dan Hansard menyatakan butiran yang cukup untuk dijejak.
7. Ibid. dan op. cit. hanya digunakan jika dibenarkan, dan telah disemak semula.
8. Ejaan dan istilah mengikut Dewan Bahasa dan Pustaka; semak di PRPM jika ragu.

Menggunakan alat AdeptWrite

• Penjana Rujukan & Sitasi menyusun rujukan dalam gaya seperti APA, MLA dan Harvard. Gunakan hasilnya sebagai draf, kemudian bandingkan dengan panduan fakulti anda, terutamanya untuk bentuk nota kaki yang tidak tersenarai.
• Semak Tatabahasa dan Semak Ejaan boleh menyemak teks nota dan perenggan anda.
• Semak Plagiarisme membantu anda menyemak sama ada ada bahagian yang menyerupai sumber lain. Ia memberi anggaran, bukan bukti, dan tidak menggantikan sitasi yang betul.

Setiap larian alat AI dihadkan kepada 6,000 aksara, dan hasilnya ialah cadangan yang anda perlu semak sendiri. Tanggungjawab terhadap ketepatan rujukan kekal pada anda. Untuk mengelak plagiarisme, baca juga cara mengelakkan plagiarisme.

← Semua panduan