Sumber Primer dan Sumber Sekunder: Maksud, Contoh Malaysia dan Cara Merujuk dalam APA 7

Sumber primer ialah bahan asal yang terhasil pada masa kejadian atau daripada penyelidik sendiri, seperti dokumen arkib, Hansard, data tinjauan dan temu bual. Sumber sekunder pula menghuraikan, menganalisis atau merumuskan sumber primer, seperti buku teks dan artikel ulasan. Kategori bergantung pada soalan kajian anda, bukan pada jenis dokumen semata-mata.

Jawapan ringkas: apa beza sumber primer dan sekunder

Sumber primer ialah bukti asal yang belum ditafsir oleh orang lain: dokumen yang dihasilkan pada zaman kejadian, atau data yang anda kumpul sendiri. Sumber sekunder ialah tulisan yang menghuraikan, menilai atau merumuskan sumber primer. Ada juga sumber tertier, iaitu rujukan yang mengumpul maklumat daripada kedua-duanya, seperti ensiklopedia dan kamus.

Cara paling mudah untuk menguji: tanya, "Adakah dokumen ini saksi langsung, atau seseorang yang menceritakan semula apa yang saksi itu lihat?" Saksi langsung ialah primer. Penceritaan semula ialah sekunder.

Satu perkara yang sering mengelirukan pelajar: status sesuatu sumber bergantung pada soalan kajian anda. Sebuah buku sejarah ialah sumber sekunder jika anda mengkaji peristiwa yang dihuraikannya, tetapi menjadi sumber primer jika anda mengkaji bagaimana ahli sejarah menulis tentang peristiwa itu pada tahun tertentu. Sebuah laporan akhbar ialah sumber primer untuk reaksi awam pada hari itu, tetapi sumber sekunder jika dijadikan sandaran fakta tentang apa yang berlaku dalam mesyuarat.

Contoh sumber primer dan sekunder di Malaysia

Perhatikan bahawa data DOSM boleh bersifat primer apabila anda menggunakan jadual dan siri data asal untuk analisis anda sendiri. Apabila anda membaca sebuah laporan berita yang merumuskan angka DOSM, itu sudah menjadi sumber sekunder. Untuk statistik, sentiasa cuba ke sumber asal dan rujuk jadual atau siaran dari laman DOSM.

Jadual mengikut bidang: apa yang dikira primer

Berbeza dengan sains tulen, bidang sains sosial dan kemanusiaan sangat bergantung pada pemisahan ini. Berikut panduan umum. Penyelia atau fakulti anda mungkin menggunakan definisi yang sedikit berbeza, jadi sahkan sebelum menulis bab kaedah.

Bila menggunakan sumber primer dan bila sekunder

Gunakan sumber primer apabila:

• anda membina hujah asal tentang peristiwa, teks atau data;
• anda perlu membuktikan sesuatu dakwaan dengan bukti langsung, bukan dengan kata orang;
• bidang anda (sejarah, undang-undang, kesusasteraan) menjadikan bukti asal sebagai asas.

Gunakan sumber sekunder apabila:

• anda mahu memahami gambaran besar dan perdebatan sedia ada dalam bidang itu;
• anda menulis kajian literatur untuk bab dua;
• anda perlu menunjukkan bagaimana pengkaji lain mentafsir bahan yang sama;
• sumber primer sukar dicapai dan anda mesti jelas bahawa anda bergantung pada tafsiran orang lain.

Tesis yang baik biasanya menggabungkan keduanya. Sumber sekunder menunjukkan apa yang sudah diketahui dan di mana jurangnya, manakala sumber primer menyokong sumbangan baharu anda.

Bahaya "telefon rosak"

Apabila anda memetik sebuah buku yang memetik sebuah dokumen, kesilapan dan penafsiran boleh bertambah pada setiap peringkat. Jika petikan itu penting, cari dokumen asalnya. Jika anda tidak dapat mencarinya, gunakan sitasi sekunder dengan jelas (lihat bahagian APA di bawah) dan jangan menulis seolah-olah anda membaca dokumen asal.

Cara merujuk sumber primer dan sekunder dalam APA 7

APA 7 tidak membezakan primer dan sekunder dalam format; ia membezakan jenis dokumen. Yang penting ialah menulis butir yang cukup supaya pembaca boleh menjejak sumber itu. Contoh di bawah menunjukkan bentuk, dan butirnya direka untuk ilustrasi. Semak sentiasa panduan rasmi APA dan buku panduan fakulti anda untuk bentuk penuh.

Buku atau artikel (sekunder):

• Dalam teks: (Nama Pengarang, tahun, hlm. 45)
• Senarai rujukan: Nama Pengarang. (Tahun). Tajuk buku. Penerbit.

Statistik rasmi daripada agensi (data primer):

• Dalam teks: (Jabatan Perangkaan Malaysia [DOSM], tahun)
• Senarai rujukan: Jabatan Perangkaan Malaysia. (Tahun). Tajuk siaran atau jadual. URL

Akta atau perundangan:

• Dalam teks: (Akta Hak Cipta 1987, seksyen 3)
• Senarai rujukan: Akta Hak Cipta 1987 (Akta 332). Laws of Malaysia. URL

Di Malaysia, laman perundangan rasmi ialah lom.agc.gov.my. Bentuk rujukan undang-undang dalam APA 7 mungkin berbeza daripada gaya khusus undang-undang yang diwajibkan fakulti undang-undang, seperti OSCOLA atau gaya tempatan. Ikut gaya fakulti anda.

Dokumen arkib (primer): APA 7 lazimnya meminta anda menyatakan jenis bahan, tarikh, nama koleksi dan repositori. Contoh bentuk: Nama Pengarang. (Tarikh). Tajuk atau penerangan dokumen [Surat/Fail]. Arkib Negara Malaysia, nombor fail. Sertakan nombor fail seperti yang tertera supaya pembaca dapat meminta bahan yang sama.

Temu bual yang anda jalankan sendiri: Dalam APA 7, data daripada peserta kajian anda sendiri tidak disenaraikan dalam senarai rujukan seperti sumber diterbitkan. Anda menerangkan peserta, kaedah temu bual, kebenaran dan kelulusan etika dalam bab kaedah, dan memetik kata-kata peserta sebagai dapatan dengan kod tanpa nama (contohnya Peserta 3). Sitasi komunikasi peribadi (nama, "komunikasi peribadi", tarikh) hanya sesuai untuk perbualan di luar kajian yang pembaca tidak dapat jejak. Ikut juga peraturan universiti anda.

Sitasi sumber sekunder (memetik karya yang dipetik oleh karya lain): Jika anda tidak membaca karya asal, tulis dalam teks "(Pengarang asal, tahun, seperti yang dipetik dalam Pengarang kedua, tahun)", dan hanya sertakan karya kedua dalam senarai rujukan.

Jika fakulti anda menggunakan nota kaki untuk sitasi, lihat cara menulis nota kaki dan nota hujung.

Cara menilai sama ada sesuatu sumber boleh dipercayai

Sama ada primer atau sekunder, tanya soalan berikut:

1. Siapa yang menghasilkannya? Agensi kerajaan, universiti, penerbit akademik atau individu tanpa kelayakan yang boleh disemak?
2. Bila dan mengapa ia dihasilkan? Siaran media yang ditulis pada hari kejadian mungkin tidak lengkap; memoir yang ditulis berpuluh tahun kemudian mungkin dipengaruhi ingatan.
3. Adakah ia menyatakan sumbernya sendiri? Sumber sekunder yang baik mempunyai rujukan yang boleh disemak.
4. Adakah ia disemak oleh pakar lain? Artikel jurnal bersemak sebaya biasanya lebih dipercayai daripada catatan blog, walaupun semakan itu bukan jaminan.
5. Adakah anda boleh mencari versi asalnya? Elakkan bergantung pada tangkapan skrin atau salinan tanpa sumber.

Kesilapan biasa

• Menganggap semua akhbar sebagai sekunder. Akhbar lama ialah primer untuk kajian tentang zaman itu.
• Menganggap semua laman web sebagai primer. Laman web boleh memuatkan data asal, tetapi juga ringkasan pihak ketiga.
• Memetik ringkasan statistik, bukan jadual asal. Gunakan sumber asal bila-bila boleh.
• Tidak menyatakan bahawa anda bergantung pada sumber kedua. Ini hampir menyerupai plagiarisme; lihat cara mengelakkan plagiarisme.
• Hanya menggunakan sumber sekunder dalam kajian yang menuntut bukti asal. Penyelia sejarah dan undang-undang lazimnya mengharapkan sumber primer.
• Mencampur aduk gaya rujukan. Pilih satu dan ikut sehingga akhir.

Senarai semak

1. Saya tahu soalan kajian saya, dan saya sudah menentukan apa yang menjadi bukti asal bagi soalan itu.
2. Setiap dakwaan penting disokong sekurang-kurangnya satu sumber, dan dakwaan paling penting disokong sumber primer jika bidang saya menuntutnya.
3. Saya membezakan sumber primer, sekunder dan tertier dalam senarai bacaan.
4. Statistik dirujuk daripada sumber asal, misalnya DOSM, bukan daripada laporan berita tentangnya.
5. Rujukan arkib dan undang-undang menyatakan butir yang cukup untuk dijejak.
6. Petikan sekunder dilabelkan dengan jelas.
7. Ejaan istilah mengikut Dewan Bahasa dan Pustaka; semak di PRPM jika perlu.

Menggunakan alat AdeptWrite

• Penjana Rujukan & Sitasi membantu menyusun rujukan dalam gaya seperti APA, MLA dan Harvard daripada butir yang anda masukkan. Semak hasilnya dengan panduan fakulti anda.
• Peringkas Teks boleh membantu anda merumuskan sumber sekunder yang panjang untuk nota bacaan. Ia hanya ringkasan; baca sumber asal untuk dakwaan penting dan jangan petik daripada ringkasan alat.
• Semak Plagiarisme membandingkan teks anda dengan sumber lain dan memberi anggaran, bukan bukti. Ia tidak menggantikan sitasi yang betul.
• Semak Tatabahasa menyerlahkan kesilapan dalam bab kajian literatur anda.

Setiap larian alat AI dihadkan kepada 6,000 aksara. Hasil alat ialah cadangan, dan anda bertanggungjawab sepenuhnya terhadap ketepatan sumber dan rujukan yang anda serahkan.

← Semua panduan