วิธีเลี่ยงการคัดลอกผลงานในรายงานและวิทยานิพนธ์

วิธีเลี่ยงการคัดลอกผลงานที่ได้ผลที่สุดคือทำให้ที่มาของทุกถ้อยคำและทุกความคิดมองเห็นได้ จดแหล่งที่มาไว้ข้างทุกประโยคที่โน้ต ใส่อัญประกาศและเลขหน้าเมื่อคัดตรง เรียบเรียงด้วยคำของตนแล้วอ้างอิง APA และตรวจร่างก่อนส่ง ผลคะแนนความคล้ายเป็นเพียงสัญญาณ ไม่ใช่คำตัดสิน

คำตอบสั้น ๆ

ให้ถือหลักข้อเดียว: ทุกถ้อยคำและทุกความคิดที่ไม่ใช่ของคุณ ต้องมีที่มาให้ผู้อ่านตามไปตรวจได้ การคัดลอกผลงานส่วนมากไม่ได้มาจากเจตนาโกง แต่มาจากโน้ตที่ไม่มีที่มา และการใส่อ้างอิงตอนใกล้ส่ง บทความนี้เป็นเช็กลิสต์แบบลงมือทำ ถ้ายังไม่แน่ใจว่าอะไรนับเป็นการคัดลอก อ่าน Plagiarism คืออะไร ก่อน

ขั้นที่ 1: จดโน้ตโดยให้ที่มาอยู่ข้างทุกประโยค

นี่คือนิสัยที่ป้องกันปัญหาได้มากที่สุด ตอนอ่านบทความหรือหนังสือ ให้แยกโน้ตเป็นสามชนิดและทำเครื่องหมายต่างกัน

ชื่อผู้แต่งและปีข้างต้นเป็นตัวอย่างรูปแบบ ไม่ใช่เอกสารจริง สำหรับเว็บ ให้จด URL และวันที่เข้าถึง ถ้าคัดจากกระทู้ Pantip หรือ Wikipedia ให้จดไว้เลยว่าเป็นแหล่งรองหรือเนื้อหาที่ผู้ใช้เขียน เพราะผู้ตรวจมักคาดหวังให้ย้อนไปหาแหล่งต้นทางที่น่าเชื่อถือกว่า

ขั้นที่ 2: คัดตรงเมื่อจำเป็นเท่านั้น และคัดให้ถูกวิธี

คัดตรงเหมาะกับนิยามเฉพาะ ถ้อยคำที่ผู้เขียนเลือกมาอย่างตั้งใจ หรือข้อความทางกฎหมาย นอกนั้นควรเรียบเรียงเอง วิธีคัดตรง

1. ใส่อัญประกาศ “ ” ครอบข้อความเท่าที่คัด ไม่คัดเกินจำเป็น
2. ระบุผู้แต่ง ปี และเลขหน้าในวงเล็บ เช่น (กรมวิชาการ, 2545, น. 7)
3. อย่าแก้ถ้อยคำภายในอัญประกาศ ถ้าต้องตัดทอนให้ใช้ … และถ้าต้องเติมคำเพื่ออธิบายให้ใช้วงเล็บเหลี่ยม
4. ข้อความยาวมากควรย่อหน้าแยก และตรวจกับคู่มือของสถาบันว่ากำหนดไว้อย่างไร

ขั้นที่ 3: Paraphrase ให้ถูกวิธี แล้วอ้างอิงเสมอ

การ Paraphrase ที่ดีไม่ใช่การเปลี่ยนคำพ้องความหมาย แต่คือการเข้าใจแล้วเขียนใหม่ ลองลำดับนี้

1. อ่านย่อหน้าต้นฉบับจบ แล้วปิดหน้าจอ
2. เขียนสิ่งที่ได้ด้วยคำของตนเองจากความจำ โดยใช้โครงประโยคของตัวเอง
3. เทียบกับต้นฉบับ แก้ให้ความหมายถูก และเปลี่ยนส่วนที่ยังซ้ำกันเกินไป
4. ใส่อ้างอิงทันที

ตัวอย่างต้นฉบับ: “การออกกำลังกายสม่ำเสมออย่างน้อยสามวันต่อสัปดาห์ช่วยลดความเครียดของนักศึกษาในช่วงสอบ”

แบบที่ยังไม่พอ: “การออกกำลังกายเป็นประจำอย่างน้อยสามวันต่อสัปดาห์ช่วยลดความเครียดของนิสิตนักศึกษาในช่วงสอบ” (เปลี่ยนแค่คำ)

แบบที่ดีกว่า: ผู้เขียนเสนอว่านักศึกษาที่หาเวลาออกกำลังกายสัปดาห์ละหลายวัน รู้สึกเครียดน้อยลงเมื่อใกล้สอบ (ธีระ ตัวอย่าง, 2564) ชื่อนี้เป็นเพียงตัวอย่างรูปแบบ

เครื่องมือ Paraphrase ภาษาไทย ช่วยให้เห็นแนวทางเรียบเรียงทางเลือกได้หลายโหมด เช่น ทางการหรือวิชาการ แต่ผลลัพธ์ต้องอ่านเทียบกับต้นฉบับเสมอ ตรวจว่าความหมายไม่เพี้ยน และยังต้องใส่อ้างอิงเหมือนเดิม เพราะการเรียบเรียงใหม่ไม่ได้ทำให้ความคิดกลายเป็นของคุณ ดูรายละเอียดใน วิธี Paraphrase ภาษาไทย

ขั้นที่ 4: อ้างอิงแบบ APA และปีพุทธศักราชตามที่พิมพ์

หลายคณะในไทยใช้ APA การอ้างอิงภาษาไทยมีข้อควรระวังหลายข้อ

• ปี: เอกสารไทยพิมพ์ปี พ.ศ. ให้คัดตามที่ปรากฏบนหนังสือหรือบทความ ไม่ต้องแปลงเป็น ค.ศ. เอง หลายสถาบันให้คงปี พ.ศ. ไว้ แต่ให้ยึดคู่มือของคณะเป็นหลัก
• ชื่อผู้แต่งไทย: ตัดคำนำหน้าและยศตามที่คู่มือกำหนด และเรียงตามชื่อ ไม่ใช่นามสกุล เพราะรายการภาษาไทยมักเรียงตามชื่อ ตรวจกับคู่มือของคณะ
• แหล่งภาษาต่างประเทศ: จัดรายการเป็นชุดภาษาต่างประเทศแยกจากชุดภาษาไทยหรือรวมกันตามที่คู่มือระบุ

อ่านเพิ่มที่ การอ้างอิง APA สำหรับแหล่งภาษาไทย และใช้ สร้างบรรณานุกรม เพื่อจัดรูปแบบ APA 7 แต่ต้องตรวจผลเทียบกับคู่มือของสถาบันเสมอ เพราะรายละเอียดเล็ก ๆ ต่างกันได้

ขั้นที่ 5: ตรวจร่างก่อนส่ง

ใช้ ตรวจ Plagiarism กับร่างของคุณเป็นรอบสุดท้าย วิธีทำ

1. วางข้อความทีละบท ไม่เกิน 6,000 ตัวอักษรต่อครั้ง และอย่างน้อย 30 คำ
2. เลือกโหมดแหล่งข้อมูลเปิด หรือโหมดเพิ่มการค้นเว็บถ้าหน้าเครื่องมือแสดงโหมดนี้อยู่
3. อ่านรายการแหล่งที่ค้น และช่วงข้อความที่ตรงกันทีละจุด
4. แก้จุดที่ซ้ำ ด้วยอัญประกาศ อ้างอิง หรือเรียบเรียงใหม่

ข้อมูล ณ วันที่ 2026-11-01: เครื่องมือค้นจากแหล่งเปิด เช่น Wikipedia, Wikisource, Internet Archive, Europe PMC และ DOAJ โดยส่งเพียงไม่กี่วลีที่โดดเด่นออกจากเบราว์เซอร์ คะแนนคือสัดส่วนคำที่ตรงกับแหล่งที่ค้น ค่า 0% หมายถึงไม่พบข้อความซ้ำในแหล่งเหล่านั้นเท่านั้น

คะแนนความคล้ายพิสูจน์อะไรได้และไม่ได้: คะแนนสูงอาจเกิดจากอัญประกาศและอ้างอิงที่ถูกต้อง หรือชื่อเฉพาะและวลีมาตรฐาน คะแนนต่ำอาจเกิดจากการแปลมาจากภาษาอื่น หรือแหล่งที่เครื่องไม่ได้ค้น (เช่น ฐานวิทยานิพนธ์ในมหาวิทยาลัย) ดังนั้นคะแนนเป็นสัญญาณให้ไปอ่านต่อ ไม่ใช่หลักฐานว่าลอกหรือไม่ลอก และไม่ใช่ผลเดียวกับระบบที่คณะของคุณใช้

กับดักที่พบบ่อยในงานไทย

• คัดจาก Pantip, บล็อก หรือ Wikipedia: เนื้อหาเหล่านี้มีผู้เขียนและที่มาเสมอ ต้องอ้างอิง และควรไปหาแหล่งต้นทางที่ Wikipedia อ้างไว้
• คัดจากวิทยานิพนธ์เล่มก่อน: ไม่ว่าจะเป็นบทที่ 1 หรือกรอบแนวคิด การลอกสำนวนจากเล่มก่อนเป็นปัญหาที่พบบ่อย ให้ใช้เป็นแหล่งอ้างอิง ไม่ใช่แม่แบบคำพูด
• แปลบทความอังกฤษแล้วไม่ให้เครดิต: ต้องอ้างอิงต้นฉบับ และบอกว่าเป็นการแปลของตนเอง เครื่องตรวจจับยากแต่ผู้อ่านจับได้เมื่อรู้แหล่งเดิม
• ใช้รายงานเก่าของตนซ้ำ: ส่งงานเดียวกันหลายวิชา หรือนำบางส่วนจากโครงงานเก่ามาใส่วิทยานิพนธ์ ต้องแจ้งและอ้างอิงตามกฎของสถาบัน
• อ้างจากแหล่งรองเหมือนอ่านต้นฉบับ: ถ้าไม่ได้อ่านต้นฉบับจริง ให้เขียนว่า “อ้างถึงใน” แล้วใส่แหล่งที่คุณอ่านจริง

เรื่อง AI ช่วยร่าง

หลายสถาบันกำลังปรับกติกาเรื่องการใช้เครื่องมือ AI ให้ถามอาจารย์หรือดูประกาศล่าสุดว่าอนุญาตแค่ไหนและต้องแจ้งอย่างไร อย่าส่งข้อความที่ AI ร่างให้ทั้งหมดโดยไม่อ่านตรวจ เพราะข้อมูลและอ้างอิงอาจผิด ส่วน ตรวจจับ AI ให้ค่าประมาณเท่านั้น ไม่ใช่หลักฐาน และไม่ควรใช้เป็นหลักฐานเดียวกล่าวหาผู้ใด

เช็กลิสต์ก่อนส่ง

• โน้ตทุกข้อมีที่มา แยกคัดตรง สรุป และความเห็นตนเอง
• ข้อความที่คัดตรงมี “ ” และเลขหน้า
• ทุกส่วนที่เรียบเรียงใหม่มีอ้างอิง และไม่ใช่แค่เปลี่ยนคำ
• อ้างอิงในเนื้อหากับรายการท้ายเล่มตรงกันครบ
• ปี พ.ศ. ตรงตามที่พิมพ์ในเอกสาร และรูปแบบตรงตามคู่มือคณะ
• งานแปลและงานเดิมของตนเองมีเครดิตหรือได้รับอนุญาต
• ตรวจคำที่มักเขียนผิดด้วย ตรวจคำผิดภาษาไทย (เครื่องมือมีรายการคำที่อ้างอิงพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 แต่ยังไม่ครบทุกคำ) และค้นคำที่ไม่แน่ใจใน dictionary.orst.go.th เพื่อให้ชื่อเฉพาะและศัพท์วิชาการถูกต้อง
• รัน ตรวจ Plagiarism และอ่านทุกช่วงที่ตรงกัน

หากไม่แน่ใจเรื่องการสะกดหรือรูปแบบ ค้นได้ที่ พจนานุกรมออนไลน์ของราชบัณฑิตยสภา และถามอาจารย์ที่ปรึกษาเมื่อกติกาของคณะไม่ชัดเจน เพราะเกณฑ์สุดท้ายคือเอกสารของสถาบันคุณ

← คู่มือทั้งหมด