ਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ: ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ ਤੇ ਕਦਮ

ਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅੱਗੇ ਕੀ ਆਵੇਗਾ। ਸਕੂਲੀ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਕਸਰ ਕਹਾਵਤ ਜਾਂ ਤੁਕ ਨਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹਦੀ ਹੈ; ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆ, ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਢਾਂਚਾ ਦੱਸਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ: ਚੰਗੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਵੇ?

ਭੂਮਿਕਾ ਲੇਖ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ: ਪਾਠਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ, ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਲੇਖ ਲਈ ਇਹ ਪੈਰਾ ਚਾਰ ਤੋਂ ਛੇ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਲੰਮੀ ਭੂਮਿਕਾ ਲੇਖ ਦਾ ਸੰਤੁਲਨ ਵਿਗਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਪੂਰੇ ਲੇਖ ਦਾ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਹਿੱਸਾ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿਸ਼ਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਲਈ ਬਚਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।

ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਕਹਾਵਤ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਜਾਂ ਕਾਵਿ-ਤੁਕ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਚੰਗਾ ਢੰਗ ਹੈ, ਬਸ਼ਰਤੇ ਤੁਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੁੜੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦਿਓ। ਇਹ ਗਾਈਡ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਇਸ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਨਮੂਨੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ

ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਕੂਲ ਦੇ ਛੋਟੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਵਾਕਾਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਰਮ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਿੱਚ ਵਾਲੀ ਤੁਕ ਵਿਚਕਾਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਰੂਰੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਪਹਿਲੇ ਪੈਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਮਝ ਜਾਵੇ ਕਿ ਲੇਖ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਹੈ।

ਸਕੂਲੀ ਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ: ਬੋਰਡ ਇਮਤਿਹਾਨ ਲਈ ਸਲਾਹ

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਲੇਖ ਜਾਂ ਨਿਬੰਧ ਲਿਖਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ-ਹੱਦ, ਅੰਕ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਕਿਸਮ ਜਮਾਤ ਅਤੇ ਸਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਬਦਲ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਬੋਰਡ ਜਾਂ ਸਕੂਲ ਦੀ ਤਾਜ਼ਾ ਪਾਠ-ਸਮੱਗਰੀ ਅਤੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਨਮੂਨਾ-ਪੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ। ਇੱਥੇ ਦਿੱਤੀ ਸਲਾਹ ਆਮ ਵਿਹਾਰ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਬੋਰਡ ਦੇ ਅੰਕ-ਵੰਡ ਨਿਯਮ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਨਹੀਂ।

ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ:

1. ਪਹਿਲਾਂ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ, ਫਿਰ ਭੂਮਿਕਾ। ਪੰਜ-ਛੇ ਨੁਕਤੇ ਖਰੜੇ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਲਓ, ਫਿਰ ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ "ਝਲਕ" ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
2. ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਠੋਸ ਕੇ ਨਾ ਬਿਠਾਓ। ਜੇ ਤੁਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਾਂ ਪਰਖਣ ਵਾਲਾ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਵਾਲਾ ਸਾਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵਾਕ ਬੇਮੇਲ ਤੁਕ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗਾ ਹੈ।
3. ਕਹਾਵਤ ਜਾਂ ਤੁਕ ਸ਼ੁੱਧ ਲਿਖੋ। ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ ਤੇ ਬਿੰਦੀ ਦੀ ਗਲਤੀ ਪਹਿਲੀਆਂ ਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦਿਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਕ ਨਾ ਲਿਖੋ, ਕਹਾਵਤ ਜਾਂ ਸਾਦਾ ਵਾਕ ਵਰਤੋ।
4. ਲੇਖ ਦੀ ਸ਼ਬਦ-ਹੱਦ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਲੇਖ 200 ਤੋਂ 250 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਲਈ 30 ਤੋਂ 40 ਸ਼ਬਦ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਸਾਡੀ ਸਲਾਹ ਹੈ, ਬੋਰਡ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ।
5. ਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਸ਼ਬਦ ਬੇਲੋੜੇ ਨਾ ਮਿਲਾਓ। ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਸ਼ੱਕ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਸਬੰਧੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਵੇਖੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੇ ਨਮੂਨੇ

ਹੇਠਾਂ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਕਮਜ਼ੋਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਮੂਨੇ ਇਸ ਗਾਈਡ ਲਈ ਲਿਖੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਉਹੀ ਅੰਕੜਾ ਲਿਖੋ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੱਕਾ ਪਤਾ ਹੋਵੇ।

ਨਮੂਨਾ 1: ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਡਿੱਗਦਾ ਪੱਧਰ

ਕਮਜ਼ੋਰ ਭੂਮਿਕਾ: "ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਪਾਣੀ ਘੱਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਬਾਰੇ ਲਿਖਾਂਗਾ।"

ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਵਾਕ ਹਰ ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਫਿੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ "ਮੈਂ ਲਿਖਾਂਗਾ" ਵਰਗਾ ਵਾਕ ਸਿਰਫ਼ ਜਗ੍ਹਾ ਘੇਰਦਾ ਹੈ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ: "ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, 'ਪਵਣੁ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਧਰਤਿ ਮਹਤੁ', ਯਾਨੀ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਪੰਜਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਅੱਜ ਉਸੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੰਕਟ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਧਰਤੀ ਹੇਠੋਂ ਪਾਣੀ ਬਹੁਤ ਕੱਢਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਅਸਰਾਂ ਅਤੇ ਹੱਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਾਂਗੇ।"

ਇਸ ਵਿੱਚ ਤੁਕ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੁਕ ਦਾ ਅਰਥ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੰਦਰਭ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਕ ਲੇਖ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਦੱਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਸੁਝਾਅ: ਜੇ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੁਕ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਾਠ-ਪੁਸਤਕ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੀ ਵਰਤੋ।

ਨਮੂਨਾ 2: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ

ਕਮਜ਼ੋਰ ਭੂਮਿਕਾ: "ਪੰਜਾਬ ਇੱਕ ਖੇਤੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੂਬਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਖੇਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।"

ਤਿੰਨੇ ਵਾਕ ਸਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹਨ, ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਦਿਸ਼ਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀਆਂ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ: "'ਜੈ ਜਵਾਨ, ਜੈ ਕਿਸਾਨ' ਦਾ ਨਾਅਰਾ ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਖੇਤ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਬੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਨ ਭੰਡਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਇਆ ਹੈ, ਪਰ ਅੱਜ ਉਹੀ ਕਿਸਾਨ ਲਾਗਤ, ਕਰਜ਼ੇ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।"

ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਅਰਾ ਖਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੇ ਚੁਣੌਤੀ ਦੋਵੇਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੇਖ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਸਾਫ਼ ਹੈ। ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਾ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਅੰਕੜਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪੱਕਾ ਸਰੋਤ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਮੂਨਾ 3: ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਪਰਵਾਸ

ਕਮਜ਼ੋਰ ਭੂਮਿਕਾ: "ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਹਰ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ।"

"ਹਰ ਕੋਈ" ਵਰਗਾ ਵਾਕ ਬਿਨਾਂ ਸਬੂਤ ਦੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ "ਪੜ੍ਹਾਂਗੇ" ਲੇਖ ਦੀ ਥਾਂ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ।

ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੂਮਿਕਾ: "ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਾਂ ਧੀ ਕੈਨੇਡਾ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਜਾਂ ਇੰਗਲੈਂਡ ਪੜ੍ਹਨ ਜਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨ ਗਿਆ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਪਰਵਾਸ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ, ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ, ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਨੁਕਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।"

ਇਸ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡ ਦੀ ਅਸਲ ਤਸਵੀਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, "ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ" ਵਰਗੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤੇ ਹਨ ਜੋ ਬਿਨਾਂ ਅੰਕੜੇ ਦੇ ਵੀ ਸਹੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ ਵਿਚਾਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਹੈ।

ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਣ ਦੇ ਛੇ ਕਦਮ

1. ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਲਿਖੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਲੇਖ ਦੀ ਮੁੱਖ ਗੱਲ ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ।
2. ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਦੇ ਨੁਕਤੇ ਗਿਣੋ। ਦੋ ਤੋਂ ਚਾਰ ਨੁਕਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹਨ। ਇਹੀ ਝਲਕ ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ।
3. ਖਿੱਚ ਚੁਣੋ। ਕਹਾਵਤ, ਤੁਕ, ਸਵਾਲ ਜਾਂ ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿੱਚੋਂ ਉਹ ਚੁਣੋ ਜੋ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੋਵੇ।
4. ਖਿੱਚ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਜੋੜੋ। ਤੁਕ ਲਿਖ ਕੇ ਅਗਲਾ ਵਾਕ "ਇਸ ਦਾ ਭਾਵ ਹੈ" ਜਾਂ "ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ" ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੋੜ ਸਾਫ਼ ਦਿਸੇ।
5. ਝਲਕ ਦਾ ਵਾਕ ਲਿਖੋ। "ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ... ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ" ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢਾਂਚਾ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਨਾ ਵਰਤੋ।
6. ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਛਾਂਗੋ। ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਿਹੜਾ ਵਾਕ ਕੁਝ ਨਵਾਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦਾ ਉਸਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿਓ।

ਕਾਲਜ ਜਾਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ

ਖੋਜ-ਪੱਤਰ, ਥੀਸਿਸ ਜਾਂ ਅਸਾਈਨਮੈਂਟ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਕੂਲੀ ਲੇਖ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਹਾਵਤ ਨਾਲ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਥਾਂ ਸਵਾਲ ਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਸਮਝਾਉਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣੇ ਗਾਈਡ ਜਾਂ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ-ਪੁਸਤਿਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿਓ।

ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਖੇਤਰ, ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸੰਖੇਪ ਝਲਕ, ਉਹ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਜੋ ਇਹ ਪੱਤਰ ਭਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖੋਜ-ਸਵਾਲ, ਅਤੇ ਪੱਤਰ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ। ਇੱਕ ਸਾਦਾ ਨਮੂਨਾ:

"ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੱਧ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਭੂ-ਜਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਅਧਿਐਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਪਰ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਸੰਬੰਧੀ ਫ਼ੈਸਲਾ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਘੱਟ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਪੱਤਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਕਿਸਾਨ ਫ਼ਸਲ ਅਤੇ ਸਿੰਚਾਈ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਹੜੇ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੱਤਰ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਹੈ, ਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ, ਚੌਥੇ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜੇ ਅਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟੇ।"

ਇਹ ਨਮੂਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਢਾਂਚਾ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਅਸਲ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ "ਕਈ ਅਧਿਐਨ ਹੋਏ ਹਨ" ਵਾਲੇ ਦਾਅਵੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਸਲ ਹਵਾਲੇ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਵਾਲਾ ਜਨਰੇਟਰ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜਿਆਂ ਦੀ ਲਿਖਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਵੇਖੋ ਪੈਰਾਫ੍ਰੇਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ ਅਤੇ ਚੋਰੀ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ

ਲੇਖ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਇਹ ਪੰਜ ਢੰਗ ਸਕੂਲ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਲਜ ਤੱਕ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

• ਕਹਾਵਤ ਜਾਂ ਮੁਹਾਵਰੇ ਨਾਲ: "ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੰਗਤ, ਤਿਹੋ ਜਿਹੀ ਰੰਗਤ" ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਜਾਂ ਦੋਸਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
• ਸਵਾਲ ਨਾਲ: "ਕੀ ਕੋਈ ਸੂਬਾ ਪਾਣੀ ਗੁਆ ਕੇ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਵਰਗਾ ਸਵਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
• ਆਮ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ: ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਖੇਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਕਿਸਾਨ ਜਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਬੱਸ ਅੱਡੇ ਦੀ ਝਲਕ।
• ਇਤਿਹਾਸਕ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ: ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ, ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਘਟਨਾ ਜਾਂ ਸੰਨ ਪੱਕਾ ਯਾਦ ਹੋਵੇ।
• ਸਿੱਧੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ: "ਪਰਵਾਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਜਾ ਵੱਸਣਾ।" ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਢੰਗ ਹੈ।

ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ

ਸਵੈ-ਜਾਂਚ ਸੂਚੀ

ਭੂਮਿਕਾ ਲਿਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵੇਖੋ:

• ਕੀ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਦਾ ਨਾਂ ਜਾਂ ਸਾਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ?
• ਕੀ ਖਿੱਚ ਵਾਲੀ ਤੁਕ ਜਾਂ ਕਹਾਵਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?
• ਕੀ ਝਲਕ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਦੇ ਨੁਕਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ?
• ਕੀ ਕੋਈ ਅਜਿਹਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਪੱਕਾ ਸਰੋਤ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ?
• ਕੀ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਅਤੇ ਨੁਕਤੇ ਸਹੀ ਹਨ? ਇਸਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਲਈ ਵੇਖੋ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੇ ਨਿਯਮ।
• ਕੀ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੂਰਨ ਵਿਰਾਮ (।) ਸਹੀ ਥਾਂ ਹਨ? ਵੇਖੋ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਗਾਈਡ।
• ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਪੂਰੇ ਲੇਖ ਦਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ?

AdeptWrite ਦੇ ਟੂਲ ਕਿੱਥੇ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ

ਹੇਠਾਂ ਦੱਸੇ ਟੂਲ ਖਰੜਾ ਬਣਾਉਣ ਜਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਦੀ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਅਤੇ ਇਮਤਿਹਾਨ ਦੇ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਅਭਿਆਸ ਲਈ ਵਰਤੋ।

• ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਜਨਰੇਟਰ: ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਲੇਖ, ਨਿਬੰਧ, ਖੋਜ-ਪੱਤਰ ਜਾਂ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਰੂਪ-ਰੇਖਾ ਦਾ ਖਰੜਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਭੂਮਿਕਾ ਦੀ "ਝਲਕ" ਸੋਚ ਸਕਦੇ ਹੋ।
• ਪੈਰਾ ਜਨਰੇਟਰ: ਤੁਹਾਡੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਭੂਮਿਕਾ ਦੇ ਪੈਰੇ ਦਾ ਖਰੜਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲ ਕੇ ਵਰਤੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤਿਆਰ ਖਰੜਾ ਉਹੀ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਜਾਂਚ: ਗਲਤ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਅਤੇ ਅੱਧਕ, ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ ਦੀਆਂ ਆਮ ਗਲਤੀਆਂ ਲੱਭਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਤਿਮ ਫ਼ੈਸਲਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ ਆਪ ਕਰੋ।
• ਸ਼ਬਦ ਗਿਣਤੀ ਟੂਲ: ਭੂਮਿਕਾ ਸ਼ਬਦ-ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵੇਖਣ ਲਈ। ਇਮਤਿਹਾਨ ਵਿੱਚ ਗਿਣਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਇਸ ਲਈ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰੋ ਕਿ ਚਾਰ ਵਾਕ ਲਗਭਗ ਕਿੰਨੇ ਸ਼ਬਦ ਬਣਦੇ ਹਨ।

ਸਾਰ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਾਂਗ ਸੰਖੇਪ ਸੋਚ ਮੰਗਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਬਾਰੇ ਵੇਖੋ ਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀਏ।

ਦੋ ਹੋਰ ਅਭਿਆਸ

ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਆਪਣੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾ: "ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ" ਵਿਸ਼ੇ ਉੱਤੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ੁਰੂਆਤਾਂ ਲਿਖੋ: ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਨਾਲ। ਫਿਰ ਵੇਖੋ ਕਿਹੜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸਿੱਧੀ ਵਿਸ਼ੇ ਤੱਕ ਲਿਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜਾ: ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਾਪੀ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਲੇਖ ਚੁਣੋ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਉੱਪਰਲੀ ਸੂਚੀ ਨਾਲ ਪਰਖੋ। ਜਿੰਨੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਗੁੰਮ ਮਿਲਣ, ਉਹ ਜੋੜ ਕੇ ਭੂਮਿਕਾ ਮੁੜ ਲਿਖੋ।

ਬੋਲਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਹੈ: ਭੂਮਿਕਾ ਉੱਚੀ ਪੜ੍ਹੋ ਅਤੇ ਵੇਖੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਦੱਸ ਨਾ ਸਕੇ ਕਿ ਲੇਖ ਕਿਸ ਬਾਰੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਿੱਧੀ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

← ਸਾਰੀਆਂ ਗਾਈਡਾਂ