ಕನ್ನಡ ಅಲಂಕಾರಗಳು: ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ, ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ, ಉದಾಹರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ

ಅಲಂಕಾರ ಎಂದರೆ ಕಾವ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂದ ಕೊಡುವ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ. ಎರಡು ವಿಧ: ಧ್ವನಿಯ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ (ಅನುಪ್ರಾಸ, ಯಮಕ) ಮತ್ತು ಅರ್ಥದ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ (ಉಪಮಾ, ರೂಪಕ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ, ದೃಷ್ಟಾಂತ). ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಉತ್ತರಸಹಿತ ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಅಲಂಕಾರ ಎಂದರೇನು? ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಉತ್ತರ

ಅಲಂಕಾರ ಎಂದರೆ ಕಾವ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾತಿನ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಭಾಷಾ ಪ್ರಯೋಗ. ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ "figure of speech" ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಪದ ಇದೇ. ಕನ್ನಡದ ಶಾಲಾ ವ್ಯಾಕರಣ ಇವನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ.

1. ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ: ಅಂದ ಬರುವುದು ಅಕ್ಷರ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ಧ್ವನಿಯಿಂದ. ಉದಾಹರಣೆ: ಅನುಪ್ರಾಸ, ಯಮಕ.
2. ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ: ಅಂದ ಬರುವುದು ಹೋಲಿಕೆ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮುಂತಾದ ಅರ್ಥದ ಚಮತ್ಕಾರದಿಂದ. ಉದಾಹರಣೆ: ಉಪಮಾ, ರೂಪಕ, ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ, ದೃಷ್ಟಾಂತ.

ಒಂದು ವಾಕ್ಯದ ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸಲು ಮೊದಲು ಒಂದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ: ಇಲ್ಲಿ ಅಂದ ಬಂದಿರುವುದು ಧ್ವನಿಯಿಂದಲೋ, ಅರ್ಥದಿಂದಲೋ? ಅದೇ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರೆ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರ. ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರೆ ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರ. ಈ ಎರಡು ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ನಂತರ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಿಂದ ನಿಖರವಾದ ಹೆಸರು ಹುಡುಕಬಹುದು.

ಈ ಲೇಖನ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಹಂತದ ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಅಲಂಕಾರಗಳು ನಿಮ್ಮ ತರಗತಿಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದು ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ. ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಓದುವಾಗ ನಿಮ್ಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ.

ಒಂದು ನೋಟದಲ್ಲಿ: ಅಲಂಕಾರಗಳ ಕೋಷ್ಟಕ

ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ವಾಕ್ಯಗಳು. ಕೆಳಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಗಳು

ಅನುಪ್ರಾಸ

ಒಂದೇ ಅಕ್ಷರ ಅಥವಾ ವ್ಯಂಜನ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಕೇಳಲು ಇಂಪಾದ ಲಯ ಕೊಡುವುದು ಅನುಪ್ರಾಸ.

ಕಾಡಿನ ಕಾಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಗೆಗಳು ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು.

ಇಲ್ಲಿ "ಕ" ಧ್ವನಿ ಏಳು ಸಲ ಬಂದಿದೆ. ವಾಕ್ಯದ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಏನೂ ಸೇರಿಲ್ಲ; ಸೇರಿರುವುದು ಧ್ವನಿಯ ಅಂದ. ಅನುಪ್ರಾಸ ಗುರುತಿಸಲು ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಿ. ಕಿವಿಗೆ ಒಂದೇ ಶಬ್ದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತಾಕಿದರೆ ಅದು ಅನುಪ್ರಾಸ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಾನುಪ್ರಾಸ, ಛೇಕಾನುಪ್ರಾಸ ಮುಂತಾದ ಉಪವಿಧಗಳೂ ಇವೆ; ನಿಮ್ಮ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ.

ಯಮಕ

ಒಂದೇ ಧ್ವನಿಯ ಅಕ್ಷರ ಸಮೂಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಬರುವುದು ಯಮಕ.

ಹರಿ ಹರಿವ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಿಂತ.

ಇಲ್ಲಿ "ಹರಿ" ಎಂಬುದು ಹೆಸರು, "ಹರಿವ" ಎಂದರೆ ಹರಿಯುವ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ; "ಹರಿ" ಧ್ವನಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬೇರೆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಂದಿದೆ. ಅನುಪ್ರಾಸದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಮಾತ್ರ ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಆಗುತ್ತದೆ, ಅರ್ಥ ಒಂದೇ ಇರಬಹುದು. ಯಮಕದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಯಮಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಪಠ್ಯಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಶ್ಲೇಷೆ

ಒಂದೇ ಪದ ಅಥವಾ ವಾಕ್ಯಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥ ಹೊಂದುವಂತೆ ಬಳಸುವುದು ಶ್ಲೇಷೆ.

ಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಕಾಡು ನಡುಗಿತು.

"ಹರಿ" ಎಂದರೆ ಸಿಂಹ ಎಂದೂ ಆದೀತು, ವಿಷ್ಣು ಎಂದೂ ಆದೀತು; ಓದುಗ ಸಂದರ್ಭ ನೋಡಿ ಒಂದನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕವಿ ಎರಡನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಬಹುದು. ಶ್ಲೇಷೆಯನ್ನು ಕೆಲವು ಪಠ್ಯಗಳು ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ವರ್ಗೀಕರಣದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ ನಿಮ್ಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಬರೆಯಿರಿ.

ಅರ್ಥಾಲಂಕಾರಗಳು

ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರ

ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನ ಗುಣವಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ವಸ್ತುವಿಗೆ "ಅಂತೆ, ಹಾಗೆ, ಥರ" ಮುಂತಾದ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉಪಮಾ ಅಲಂಕಾರ.

ಆ ಹುಡುಗನ ಓಟ ಚಿರತೆಯಂತೆ ವೇಗ.

ಉಪಮೆಯ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ. ಇವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಈ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಮೂರೇ ಇದ್ದರೂ ಉಪಮೆ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಾಚಕ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಬಿಟ್ಟುಹೋದಾಗ. ಇಂತಹ ವರ್ಗೀಕರಣ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನ.

ರೂಪಕ ಅಲಂಕಾರ

ಉಪಮೇಯವನ್ನೂ ಉಪಮಾನವನ್ನೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳಿಬಿಡುವುದು ರೂಪಕ. ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.

ಪುಸ್ತಕವೇ ನನ್ನ ಗೆಳೆಯ.

ಇದರಲ್ಲಿ "ಪುಸ್ತಕ ಗೆಳೆಯನಂತೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಲ್ಲ; ಪುಸ್ತಕವೇ ಗೆಳೆಯ ಎಂದಿದೆ. ಬಸವಣ್ಣನವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಚನದ ಸಾಲುಗಳೂ ರೂಪಕದ ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆ.

ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ಶಿರವೇ ಹೊನ್ನ ಕಲಶವಯ್ಯಾ.

ಕಾಲು ಕಂಬವಾಗಿ, ದೇಹ ದೇವಾಲಯವಾಗಿ, ತಲೆ ಚಿನ್ನದ ಕಲಶವಾಗಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಅಂತೆ" ಇಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ "ಏ" ಎಂಬ ಅಭೇದ ಸೂಚಕ ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಒಂದೇ ಆಗಿವೆ.

ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ

ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಜೋಡಿ ಇದು. ಒಂದು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಬಳಸಿ: ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ "ಅಂತೆ, ಹಾಗೆ" ಹಾಕಿದರೆ ಅರ್ಥ ಉಳಿಯುತ್ತದೆಯೇ?

ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅಲಂಕಾರ

ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನೋಡಿ ಅದು ಮತ್ತೊಂದೇನೋ ಇರಬಹುದೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ ಹೇಳುವುದು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ. "ಎಂಬಂತೆ, ಎನ್ನುವಂತೆ, ಏನೋ, ಇರಬೇಕು" ಎಂಬ ಸಂದೇಹ ಅಥವಾ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತ.

ಬೆಳಗಿನ ಇಬ್ಬನಿ ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಭೂಮಿ ಸುರಿಸಿದ ಆನಂದಬಾಷ್ಪವೋ ಎಂಬಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಉಪಮೆ ಖಚಿತವಾಗಿ "ಇದು ಅದರಂತೆ" ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ "ಇದು ಅದೇ ಇರಬಹುದೇನೋ" ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದೇಹ ಭಾವವೇ ಎರಡನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗುರುತು.

ದೃಷ್ಟಾಂತ ಅಲಂಕಾರ

ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕನ್ನಡಿಯಂತೆ ಅದೇ ಭಾವವನ್ನು ಹೇಳಿದರೆ ದೃಷ್ಟಾಂತ.

ಸೂರ್ಯನಿಲ್ಲದೆ ಕಮಲ ಅರಳದು; ಗುರುವಿಲ್ಲದೆ ಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯದು.

ಮೊದಲ ಭಾಗ ಒಂದು ಲೋಕ ಸತ್ಯ, ಎರಡನೆಯದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಮಾತು. ಇಲ್ಲಿ "ಅಂತೆ" ಇಲ್ಲ, ಎರಡೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಕ್ಯಗಳು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಉಪಮೆ ಅಲ್ಲ.

ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ

ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ, ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದು (ಅಥವಾ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ) ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ.

ಹನುಮಂತ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿದ; ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವುಳ್ಳವನಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಇಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಘಟನೆ, ಎರಡನೆಯದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವ. "ಏಕೆಂದರೆ" ಎಂಬ ಪದ ಸೇರಿಸಿ ಓದಿದರೆ ಅರ್ಥ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ವಾಕ್ಯಗಳು ಸಮಾನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿವೆ; ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.

ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ

ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವುದು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ.

ಆ ಬಾವಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವೆಂದರೆ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿದರೆ ಅದರ ಸದ್ದು ಮರುದಿನ ಕೇಳಿಸಿತು.

ಇಲ್ಲಿ ಹೋಲಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಅತಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಇದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಗಡಿ ಮಸುಕಾಗಿದೆ; ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ನಿಮ್ಮ ಪಠ್ಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಅನುಸರಿಸಿ.

ವ್ಯತಿರೇಕ

ಉಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನದು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ವ್ಯತಿರೇಕ.

ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಂತಿಯುತ.

"-ಗಿಂತ" ಎಂಬ ತುಲನಾ ಪ್ರತ್ಯಯ ಈ ಅಲಂಕಾರದ ಗುರುತು.

ವಿರೋಧಾಭಾಸ

ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆನಿಸುವ ಎರಡು ಮಾತುಗಳು ಒಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡರೆ ವಿರೋಧಾಭಾಸ.

ಮೌನವೇ ಅವಳ ಗಟ್ಟಿ ಧ್ವನಿ.

ಮೌನಕ್ಕೆ ಧ್ವನಿ ಇಲ್ಲ, ಆದರೂ ಮೌನದಿಂದಲೇ ಅವಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳಿದಳು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ.

ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ

ಕನ್ನಡ ಗಾದೆಗಳು ಲೋಕ ಪರಂಪರೆಯ ಭಾಗ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಲಂಕಾರ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಳಗಿನ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಕೇವಲ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ; ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶಕರು ಬೇರೆ ವರ್ಗೀಕರಣ ಕೊಡಬಹುದು.

ಗಾದೆಯನ್ನು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಾಗ ಪದಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಡಿ. ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾದೆಯ ರೂಪ ಕೊಂಚ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು; ಗಾದೆ ನಿಮ್ಮ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿರುವ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಬರೆಯಿರಿ.

ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸುವ ಐದು ಹೆಜ್ಜೆ

1. ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಿ. ಒಂದೇ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದರೆ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರದ ಸಾಧ್ಯತೆ.
2. ಹೋಲಿಕೆಯ ಪದ ಹುಡುಕಿ. "ಅಂತೆ, ಹಾಗೆ, ಥರ" ಇದ್ದರೆ ಉಪಮೆ; "-ಗಿಂತ" ಇದ್ದರೆ ವ್ಯತಿರೇಕ.
3. ಹೋಲಿಕೆ ಪದ ಇಲ್ಲದೆ ಒಂದನ್ನು ಇನ್ನೊಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆಯೇ? ಹೌದಾದರೆ ರೂಪಕ.
4. "ಇರಬಹುದೇನೋ" ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆಯೇ? ಹೌದಾದರೆ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ.
5. ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ಭಾವ ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ? ಹೌದಾದರೆ ದೃಷ್ಟಾಂತ; ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ.

ಈ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಷ್ಟೇ. ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಲಂಕಾರ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು.

ಅಭ್ಯಾಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿ ವಾಕ್ಯದ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು ಎಂದು ಮೊದಲು ನೀವೇ ಹೇಳಿ, ಅನಂತರ ಉತ್ತರ ನೋಡಿ. ವಾಕ್ಯಗಳು ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವಾಕ್ಯಗಳು.

1. ಮಳೆ ಮೋಡಗಳು ಮುತ್ತಿನ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ಮಲೆನಾಡಿನ ಮೇಲೆ ಸುರಿದವು.
2. ಅವನ ಧ್ವನಿ ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ ಇಂಪು.
3. ಬದುಕೇ ಒಂದು ಪಾಠಶಾಲೆ.
4. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಮೋಡ ಆಕಾಶ ಭೂಮಿಗೆ ಬರೆದ ಪತ್ರವೋ ಎಂಬಂತೆ ತೇಲುತ್ತಿತ್ತು.
5. ಬೆಂಕಿ ಇಲ್ಲದೆ ಹೊಗೆ ಇಲ್ಲ; ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ ಕಾರ್ಯವಿಲ್ಲ.
6. ರೈತ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿದ; ಶ್ರಮ ಪಡುವವನಿಗೆ ಫಲ ಸಿಕ್ಕೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
7. ಅವನ ಜ್ಞಾನ ಸಾಗರಕ್ಕಿಂತ ಆಳ.
8. ಅವನು ಬಡವನಾದರೂ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜ; ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನ ಬಳಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇತ್ತು.

ಉತ್ತರಗಳು

1. ಅನುಪ್ರಾಸ, ಏಕೆಂದರೆ "ಮ" ಧ್ವನಿ ಪದ ಪದದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಂದಿದೆ.
2. ಉಪಮಾ, ಏಕೆಂದರೆ "ಅಂತೆ" ಇದೆ. ಉಪಮೇಯ ಧ್ವನಿ, ಉಪಮಾನ ಕೋಗಿಲೆ, ಧರ್ಮ ಇಂಪು.
3. ರೂಪಕ, ಏಕೆಂದರೆ ಬದುಕನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಪದವಿಲ್ಲದೆ ಪಾಠಶಾಲೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
4. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ, ಏಕೆಂದರೆ "ಪತ್ರವೋ ಎಂಬಂತೆ" ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಇದೆ.
5. ದೃಷ್ಟಾಂತ, ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ವಾಕ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವ ಹೇಳುತ್ತವೆ.
6. ಅರ್ಥಾಂತರನ್ಯಾಸ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೊದಲನೆಯದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂಗತಿ, ಎರಡನೆಯದು ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ತತ್ವ.
7. ವ್ಯತಿರೇಕ, ಏಕೆಂದರೆ "-ಗಿಂತ" ಪ್ರತ್ಯಯದಿಂದ ಉಪಮೇಯವನ್ನು ಉಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.
8. ವಿರೋಧಾಭಾಸ, ಏಕೆಂದರೆ "ಏನೂ ಇಲ್ಲದವನ ಬಳಿ ಎಲ್ಲವೂ" ಎಂಬ ಮೇಲ್ನೋಟದ ವಿರೋಧ ಒಳ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.

ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪುಗಳು

• ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕವನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು. "ಅಂತೆ" ಇದ್ದರೆ ಉಪಮೆ, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ರೂಪಕ ಎಂಬ ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮೇಲೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.
• ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದು. ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನೆ ("ಏನೋ") ಇರುತ್ತದೆ; ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಅತಿಯಾದ ಹೇಳಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ.
• ಅನುಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯಮಕವನ್ನು ಬೆರೆಸುವುದು. ಅರ್ಥ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದರೆ ಮಾತ್ರ ಯಮಕ.
• ಉಪಮೆಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಉಪಮೇಯ ಎಂದರೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತು; ಉಪಮಾನ ಎಂದರೆ ಯಾವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು.
• ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಬರೆಯದಿರುವುದು. "ಇದು ರೂಪಕ" ಎಂದು ಮಾತ್ರ ಬರೆಯದೆ, ಯಾವ ಪದ ನೋಡಿ ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದಿರಿ ಎಂದು ಬರೆಯಿರಿ.

ನಿಮ್ಮ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಬಳಸುವುದು

ಅಲಂಕಾರ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪ್ರಬಂಧ, ಭಾಷಣ ಮತ್ತು ಕವಿತೆ ಬರೆಯುವಾಗಲೂ ಉಪಯೋಗ. ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

• ಒಂದು ಪ್ಯಾರಾದಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಮಾತ್ರ. ಪ್ರತಿ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಲಂಕಾರ ತುಂಬಿದರೆ ಬರಹ ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಸ್ವಂತ ಅನುಭವದ ಹೋಲಿಕೆ ಆರಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಊರು, ಹಬ್ಬ, ಕೃಷಿ, ಮಳೆ, ಶಾಲೆಯ ಅನುಭವದಿಂದ ಬಂದ ಹೋಲಿಕೆ ಓದುಗರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹಳೆಯ ಹೋಲಿಕೆ ತಪ್ಪಿಸಿ. "ಚಂದ್ರನಂತೆ ಮುಖ" ಎಂಬಂತಹ ಬಳಸಿ ಸವೆದ ಹೋಲಿಕೆ ಬದಲು ಹೊಸದನ್ನು ಹುಡುಕಿ.
• ಔಪಚಾರಿಕ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ. ಅರ್ಜಿ, ವರದಿ, ಕಚೇರಿ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನೇರ ಭಾಷೆಯೇ ಉತ್ತಮ.

AdeptWrite ಸಾಧನಗಳು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು

ಈ ಸಾಧನಗಳು ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬರೆಯುವಾಗ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ.

• ಪ್ಯಾರಾಫ್ರೇಸಿಂಗ್ ಟೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಜನಶೀಲ ಮೋಡ್ ನಿಮ್ಮ ವಾಕ್ಯವನ್ನು ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಬಾರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ 6,000 ಅಕ್ಷರ ಹಾಕಬಹುದು. ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಉಳಿದಿದೆಯೇ, ಅರ್ಥ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲವೇ ಎಂದು ನೀವೇ ಓದಿ ನೋಡಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಫಲಿತಾಂಶ ಪರಿಶೀಲಿಸದೆ ಬಳಸಬೇಡಿ.
• ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ಪದಗಳು ರೂಪಕ ಅಥವಾ ಉಪಮೆಗೆ ಬೇರೆ ಪದ ಹುಡುಕುವಾಗ ಉಪಯುಕ್ತ.
• ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು ಒಂದು ಪದದ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಗುಣಿತ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಹಾಯಕ. ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿಘಂಟಿನಷ್ಟು ಪೂರ್ಣವಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅನುಮಾನ ಬಂದರೆ ಮುದ್ರಿತ ಅಥವಾ ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿಘಂಟು ನೋಡಿ.
• ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದ ಸ್ವಂತ ಪ್ಯಾರಾ ಬರೆದ ನಂತರ ಕಾಗುಣಿತ ಪರಿಶೀಲನೆ ಬಳಸಿ ಟೈಪೋಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ.

ಇತರರ ಬರಹದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಂತ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳುವಾಗ ಅಲಂಕಾರ ಬದಲಾದರೆ ಕವಿಯ ಭಾವವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾರಾಫ್ರೇಸ್ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಲೇಖನದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನೋಡಿ.

ಪರಿಶೀಲನಾ ಪಟ್ಟಿ

• ಅಲಂಕಾರ ಶಬ್ದದ್ದೋ ಅರ್ಥದ್ದೋ ಎಂದು ಮೊದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದೇನೆ.
• ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಅಂಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದೇನೆ.
• ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆ ಕಾರಣವನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ.
• ನನ್ನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕದ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.
• ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬರಹದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಅತಿಯಾಗಿಲ್ಲ.

ಈ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು 2026-11-01 ರಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

← ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು